Giấy báo... già!

Trông cái ảnh này tớ trẻ nhở, thì mới chụp cách đây có ... 8 năm chứ mấy !

Tình hình là cái bạn chụp cùng tớ trong ảnh bạn ý vừa gửi giấy báo già cho cả lớp 12D1, cái giấy báo già đầu tiên của tập thể 12D1. Nội dung đây:

Hello moi nguoi,

To sap lay chong`. Chong sap cuoi cua to ten la Ha`, hien tai cung dang song o Singapore, anh y lam nghien cuu trong National University of Singapore (NUS). Le cuoi cua bon to se dien ra vao hoi 11h30 ngay 21/11/2007 tai Cung Van Hoa Huu Nghi Viet Xo. Hom do la ngay thu 4, chac phan lon moi nguoi deu ban cong viec, mong moi nguoi co gang thu xep cong viec de toi du dam cuoi cua to'. Nhung ban dang song o nuoc ngoai, neu dip nay duoc ve nghi phep va den chia vui voi to duoc thi se vui lam'.

To van dang o Singapore, den sat' ngay cuoi' to moi ve duoc. The nen to khong the di moi tung nguoi mot, ma phai moi qua email. Moi nguoi thong cam cho Thao Beo' nhe'. To co gui kem thiep moi trong attachment. Cu coi nhu la to gui thiep moi cho tung nguoi mot di nhe hihi.

Trong list yahoo cua to chac van con thieu nhieu nguoi trong lop 12D1, moi nguoi giup to forward thu nay cho nhung nguoi con lai nhe'. Co the cai list cua to cung out-of-date roi, nhieu nguoi chac cung doi nick roi, neu ai biet nick moi cua nhung nguoi trong list thi giup to forward cho nguoi do nhe'.

To rat mong se gap duoc moi nguoi trong dam cuoi cua to'. Hen gap lai.

Thao Beo

Đấy thông báo cho bạn nào "chót" đọc được thông báo thì cố gắng đi nhé, hichic tổ chức đúng ngày thường thế này thì kể cũng hơi khó. Hay kết hợp 20-11 đến nhà thầy Dũng rồi chúc mừng hai bác Hoạt - Nguyệt luôn thể, ăn uống quan trọng gì !

Dù chắc Thảo béo không vào blog bao giờ nhưng thôi cứ gọi là thay mặt tập thể lớp 12D1, lớp trưởng xin chúc lớp phó học tập trăm năm hạnh phúc, chia sẻ với anh Hà đến đầu bạc răng long và khi nào lớp có đi chơi thì nhớ đi ! Chúc Thảo béo dù có lấy chồng có con cũng sẽ vẫn vui tươi hồn nhiên như cái này. Tiếc là không thể về để góp 1 tay mời bạn bè giúp Thảo béo rồi.

Huhu mới ngày nào tớ và thằng Minh Phương vào lớp 10 còn thắc mắc "đứa nào" mà máu giơ tay phát biểu ý kiến thế. Rồi sau đấy Thảo béo lại thành bạn gái chơi với tớ đầu tiên trong 12D1, nhớ cái hồi nhà Thảo béo vẫn còn ở trên tập thể khu Chương Dương, hì hục trèo lên để làm gì ý nhỉ, chỉ nhớ là ngồi xem phim, giờ vẫn nhớ đấy là phim Charlie's Angels, hồi đấy Phương 56 cân, Thảo béo 54 cân, hehe hơi bị nhớ đấy! Lớp 11 thì đi loăng quăng khắp Hà Nội theo lệnh Thảo béo để làm cái Tứ trấn Thăng Long, rồi nhờ Thảo béo dịch hộ bài Globalisation để tớ đi Sing nữa chứ. Lớp 12 thì có vụ đồng phục Thảo béo đặt lệch cỡ làm tớ nổi điên tự đi đặt lại đồng phục mới, hehe một thời đã quá xa rồi! Một lần ngồi xem phim ở nhà Thảo béo, Never been kissed, lúc đấy cả hai (còn ai nữa nhỉ) đều ... chưa có gì, thế mà bây giờ Thảo béo đã chống lầy, còn tớ vẫn ế dài dài, ôi vận đổi sao dời, nhiều thứ đúng là không thể tưởng được. Giờ người ở Sing, người ở Pháp, chẳng biết mấy chục năm nữa mới gặp được nhau đây, mong là khi đó Thảo béo vẫn vui vẻ nhảy vào nhà tớ vui vẻ chào mẹ tớ, ăn uống thoải mái đúng phong cách Thảo béo và buôn chuyện, hehe bao giờ nhỉ!

Các bạn D1, hãy học tập tấm gương Thảo béo, bạn nào chưa có người yêu hãy có người yêu, bạn nào đã có người yêu (như Thiên Hương) hãy xúc tiến việc cưới xin ! Ước là một ngày nào đấy gặp lại, 5 năm nữa chẳng hạn, tất cả 12D1 đều hạnh phúc!

Hichic, mượn tạm mấy câu thơ của bác Trần Hòa Bình:

Nhận thêm một thiếp cưới
Lại thấy mình lẻ loi hơn
Thêm một đêm trăng tròn
Lại thấy mình đang khuyết

À quê
n đây là Thảo béo và phu quân !

Tình yêu đánh mất... - Part 4: Kỉ niệm 90 năm ngày Cách mạng Tháng Mười thành công

Năm nay kỉ niệm 90 năm ngày Cách mạng Tháng Mười thành công, số quá đẹp! Nhưng mọi thứ đã khác quá rồi, nước Nga đã bỏ lỡ cơ hội thừa kế di sản tình yêu Liên Xô khổng lồ của người Việt, trong mắt người Việt, người Nga đã thành "Nga lợn", "chó Nga" - còn những "Nga ngố" hay "cười như Liên Xô" đã dần đi vào dĩ vãng. Thế mới biết tình cảm xây dựng khó thế nào thì hủy hoại nó dễ như thế! Liên Xô mất gần 30 năm để xây dựng cả một thế hệ người Việt coi xứ sở Bạch Dương là quê hương thứ hai, nước Nga của những Gorbachev, Yeltsin chỉ mất có chưa đầy 10 năm để đổ tất cả những tình cảm đó xuống mồ, và tạo ra một thế hệ người Việt mới ghét cay ghét đắng những gì liên quan đến nước Nga. Bây giờ thế hệ trẻ chỉ còn ham thích đọc về những Đại thanh trừng, về "bạo chúa" Stalin, về các gulag, các giá sách ở Fnac tràn ngập sách chủ đề này. Nhưng liệu còn ai nhớ rằng cũng chính Stalin, vào ngày này cách đây 66 năm, đã đứng ngay ở Quảng trường Đỏ để duyệt Hồng quân khi mà những binh đoàn Đức chỉ cách đó chừng 20, 30km. Chính những trung đoàn Hồng quân diễu binh qua Moskva ấy đã tiến thẳng ra mặt trận, để rồi hy sinh, và cứu lấy số phận Liên Xô, cũng là cứu lấy số phận châu Âu và một nửa thế giới (ít ra là vậy).

Có bài viết này, đọc xong chả cảm giác gì, vì thực ra tầm nhìn của 20 năm sau Đổi Mới nó khác nhiều tầm nhìn của 10 năm trước, cũng chả có hứng bình luận về những gì bác Cư viết. Chỉ có điều, tình yêu nó không được xây dựng từ những gì nhồi sọ, bác Cư cứ sợ chúng ta (của những năm 1994) "yêu nhầm" vì bị nhồi đầy những sách giáo huấn, nhưng bác cứ yên tâm, chả ai dở hơi đi yêu những thứ được dạy dỗ, người ta chỉ thực sự yêu quý những gì ngấm vào máu, vào da thịt thôi. Dù gì đi nữa thì những lý tưởng cao đẹp, những Bài ca sư phạm, những Cây phong non trùm khăn đỏ vẫn sẽ mãi ở đây, trong tim tôi. Nhắc đến Cây phong non lại nhớ đến bác Cao Xuân Hạo, sau bác Hạo, chắc rồi sẽ đến Thúy Toàn, đến Bằng Việt, hai chữ Liên Xô cứ nhòa dần đi, rồi sẽ còn ai...

Viết nhảm quá rồi, cơ bản cũng chẳng có tâm trí nào mà viết. Thôi post tạm mấy bài thơ của Olga Bergholz, nhớ Liên Xô, và cũng là nhớ mùa Thu.

Mùa lá rụng

Olga Bergholz

Mùa thu ở Moscow, người ta thường treo những tấm biển dọc đại lộ, với dòng chữ "Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng".

"Nếu em hiểu tình yêu là chiếc lá xanh tươi
Chắc em sẽ hiểu nỗi đau mùa lá rụng"

(Becxonop)

Những đàn sếu bay qua. Sương mù và khói toả.
Matxcova, lại đã thu rồi!
Bao khu vườn như lửa chói ngời,
Vòm lá sẫm ánh vàng lên rực rỡ

Những tấm biển treo dọc trên đại lộ
Nhắc ai đi ngang dù đầy đủ lứa đôi
Nhắc cả những ai đang cô độc trong đời
"Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng"

Ôi trái tim, trái tim một mình tôi
Đập hồi hộp giữa phố hè xa lạ
Buổi chiều kéo lang thang trong mưa gió
Khẽ rung lên bên khuôn cửa sổ sáng đèn
Ở đây tôi cần ai khi xuôi ngược môt mình
Tôi có thể yêu ai? Ai làm tôi vui sướng?
"Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng"
Nhắc suốt đường, cũng chỉ bấy nhiêu thôi

Nếu không có gì ao ước nữa trong tôi
Thì có nghĩa chẳng còn gì để mất
Anh từng ở đây, từng là người thân nhất
Sao phút này làm bạn cũng không?
Tôi chẳng hiểu vì sao cứ ngùi ngẫm trong lòng
Rằng tôi đã phải xa anh vĩnh viễn
Anh - Con người không vui, con người bất hạnh
Anh - Con người cô độc quá trong đời
Thiếu cẩn trọng chăng? Hay chỉ đáng nực cười?
Thôi hãy biết kiên tâm, mọi điều đều phải đợi

Diu dàng quá, dịu dàng không chịu nổi
Mưa thầm thì rơi mãi lúc chia ly
Mưa tối rầm nhưng ấm áp nhường kia
Mưa run rẩy tr
ong sáng ngời chớp loá...
Anh hãy cố vui lên dù con đường hai ngả
Tìm hạnh phúc yên lành trong ấm áp cơn mưa!...

Tôi ra ga, lòng lạnh lẽo như xưa
Một mình với mình thôi, không cần ai tiễn biệt
Tôi không thể nói cùng anh đến hết
Vì bây giờ còn biết nói gì thêm!
Cái ngõ nhỏ con con đã tràn ngập màu đêm
Những hàng cây dọc đường càng thấy trống
"Tránh đừng động vào cây,
mùa lá rụng..."

(Bằng Việt dịch)

Anh hãy trở về

Olga Bergholz

Anh hãy trở về trong giấc mơ em
Dẫu trong mơ anh không còn như ảnh
Anh một thuở như cuộc đời như chim, như nắng
Như tuổi thanh xuân hạnh phúc vô bờ.

Anh bây giờ đã ở rất xa
Khoảng cách bao la xoá nhoà hình dáng
Chỉ còn lại trong tim nắm tro tàn ảm đạm
Chẳng thể nào cháy lửa nữa đâu anh.

Chỉ mình em có lỗi, chỉ mình em
Vì đã vội buông anh ra quá sớm
Vì vẫn sống trái tim đầy kiêu hãnh
Ôi lòng thèm khát chẳng thể nào nguôi...

Anh hãy trở về trong giấc mơ em
Dẫu trong mơ anh không còn như ảnh
Anh một thuở của cuộc đời như chim, như nắng
Như tuổi thanh xuân hạnh phúc vô bờ.

Vì năm tháng đổi thay em bây giờ đã khác
Hát khác xưa rồi, và khóc cũng khác xưa
Em đã khác xưa rồi, em đã khác xưa
Ôi cuộc đời sao trôi nhanh quá!

Em đã già đi anh không nhận ra nữa
Hay là anh có nhận ra chăng?
Em không cầu xin tha thứ nơi anh
Cũng chẳng thề nguyền những điều vụng dại

Nhưng em tin nếu anh quay trở lại
Nếu anh còn nhận được ra em
Những bực tức nhau ta sẽ nguôi quên
Ta sẽ lại bên nhau sóng bước
Ta sẽ khóc như chưa bao giờ được khóc
Mà chỉ hai ta mới hiểu vì sao.

1937
(Bằng Việt dịch)

Nhật kí xa xứ - Part 17 - Château du Clos Lucé, lại về Leonard da Vinci

Giới thiệu nốt mấy cái ảnh về Château d'Amboise đã. Mặt tiền của Amboise nhìn ra sông Loire, mùa hè không rõ chứ mùa này thì chẳng thơ mộng chút nào. Sông này gần như không kè bờ nên trông rất nham nhở, mùa Đông rồi, gió thổi ào ào, việc đi dạo dọc sông hay đứng từ trên thành ngắm hoàng hôn trên sông lại càng trở nên ... nhảm nhí, mà thực ra có muốn cũng không được vì mấy hôm ở région Centre, hôm nào trời cũng xám xịt, từ sáng đến tối chẳng có lấy một tia nắng vàng thì hoàng hôn đúng là khái niệm xa xỉ. Đây là hai góc nhìn phía Đông và phía Tây của sông Loire từ lâu đài:

Có cái này nói thêm để bạn nào đi thăm Amboise không gà như tôi. Đó là thông tin về hai cái này:

Hình thứ nhất là một cây tuyết tùng Libăng (cèdre du Liban, hay tiếng Anh là Lebanon cedar). Cái cây này rất phổ biến ở các nước vùng Trung Đông, trong đó có thành phố linh thiêng nhất Thế giới - đất Thánh của cả Thiên Chúa giáo, Hồi giáo và Do Thái giáo - Jerusalem, gỗ của nó chuyên được dùng trong các đền thờ thời cổ và hiện giờ thì bạn nào hay xem bóng đá mà thấy nước nào có lá cờ trên đó có cái cây tuyết tùng này thì đấy là Liban. Ở hình thứ hai là một loạt ngôi mộ của người Hồi giáo, nằm im lìm và thu mình vào một góc rất nhỏ và khuất của lâu đài, thậm chí chẳng có lấy một cái chú thích nữa. Vậy hai sự việc liên quan đến người Hồi giáo này ở đâu ra giữa cái lâu đài của hoàng tộc Thiên Chúa giáo Pháp, thậm chí còn là giữa nơi diễn ra cuộc mưu phản Amboise (Conjuration d'Amboise) đẫm máu trong cuộc chiến tranh tôn giáo kinh hoàng ở Pháp thế kỉ 16 - một trong những tội ác man rợ nhất của những người Công giáo (Catholique) với giáo dân Tin lành Pháp (Huguenot)? Hóa ra Amboise đã từng là nơi lưu đày của Giáo chủ (émir) Abd El-Kader, anh hùng dân tộc Algérie, người lãnh đạo cuộc chiến tranh du kích chống Pháp của người Hồi giáo Algérie thế kỉ XIX. Có lẽ những ngôi mộ kia là thuộc về các tùy tùng của El-Kader (phiên âm tiếng Ả-rập là `Abd al-Qādir al-Jazā'irī), tự nhiên lại nghĩ đến Hàm Nghi, Thành Thái, Duy Tân - 3 ông vua bị lưu đày của Việt Nam. Trong 3 ông thì hiện mộ của Hàm Nghi vẫn nằm ở Pháp, chính xác là ở Sarlat-la-Canéda, thuộc vùng Aquitaine của bạn Cẩm Hà, khi nào xuống Bordeaux phải thử rẽ qua đây xem thế nào, nghe nói mộ của vua Hàm Nghi tiêu điều xơ xác lắm...

Thôi chuyển về đề tài Leonardo da Vinci. Ông này như đã nói ở entry trước có "nhà" ngay bên cạnh lâu đài Amboise, đó là một trang viên (manoir, tiếng Anh là manor - giống như tên của cái khu chung cư to đùng ngã ngửa gần Trung tâm Hội nghị Quốc gia - buồn cười là "manor" gì mà toàn nhà là nhà, chả có tí màu xanh nào, thế thì trang viên nỗi gì) Clos Lucé. Không hiểu sao trong tờ giới thiệu người ta vẫn dùng là Château du Clos Lucé (dịch thô thiển thì là Lâu đài ruộng nho Ánh sáng), trong đó Lucé theo như sách giới thiệu nói thì "có lẽ" bắt nguồn bởi từ "Lucis" trong "Virgo Lucis" - tiếng Latinh có nghĩa là "Mẹ Đồng trinh ánh sáng" (chính xác thì là "la Vierge de Lumière" nhưng tôi không am hiểu về tôn giáo lắm nên có bạn nào am hiểu về Thiên Chúa giáo thì xem hộ, Vierge = Đồng trinh, Lumière = Ánh sáng). Giới thiệu dài dòng quá, cái trang viên đó đây:

Nói luôn là ai có ý định đi thăm cái trang viên này thì nên suy tính cho kĩ, vì vé vào cửa vừa đắt (= 1 cái Pizza Hut cỡ 1 người ăn, đấy là vé giảm giá cho sinh viên đấy!) lại cấm chụp ảnh ngay từ cửa (lần đầu tiên thấy có bảo tàng dã man kiểu này) và cũng chẳng lấy gì làm hấp dẫn lắm. Hấp dẫn làm sao được khi mà những di sản quan trọng nhất của da Vinci, Mona Lisa thì ở Louvre, bản ghi chép Leicester (codex Leicester) thì bác Bill Gates đã bỏ hơn 30 triệu USD ra mua đứt, Bữa ăn tối cuối cùng thì nằm tít bên nhà thờ Santa Maria delle Grazie ở Milano (hehe có thêm lí do để thuyết phục bạn đi Milano rồi). Clos Lucé chỉ còn ý nghĩa duy nhất là nơi da Vinci đã trút hơi thở cuối cùng, cũng là chôn theo bao nhiêu bí ẩn khoa học và tâm linh của ông xuống mồ, để lại cho người đời một huyền thoại 500 năm nay chưa giải thích hết.

Cách đây 500 năm da Vinci cũng nhìn những cảnh vật thế này, hehe!

Để bổ sung cho cái sự nghèo nàn về lịch sử, Clos Lucé có cho làm thêm một bảo tàng nhỏ nhỏ về các phát minh của da Vinci và cả một khu công viên ngoài trời tái tạo lại những phát minh lớn của ông nữa. Nhìn chung cũng có nhiều phát minh kinh khủng so với tri thức nhân loại ở thời kì của da Vinci như vòng bi, các hệ thống cơ học và nhất là các thiết bị quân sự (da Vinci đi trước thời đại mình cả vài trăm năm khi bắt lấy cái xu hướng của thế kỉ 20 - các tiến bộ khoa học trước hết để phục vụ mục đích quân sự, không có bom bay V1 thì chả bao giờ có chương trình Apollo đưa người lên Mặt Trăng, không có "Little Boy" thả xuống giết 140.000 người Hiroshima thì chẳng bao giờ có nhà máy điện hạt nhân). "Nhìn chung" là thế còn "nhìn riêng" thì thấy các mô hình được
làm khá thường, kể cả mô hình trong bảo tàng và mô hình ngoài trời, làm tôi và Thạch cũng không hứng thú lắm, mê mẩn nhất chắc chỉ có lũ trẻ con láo nháo chơi trò tìm ô chữ từ các phát minh (tôi mà là trẻ con thì chắc cũng máu lắm, nhưng khổ, già mất rồi!).

Mô hình xe tăng (Char d'assault) và súng liên thanh (Mitrailleuse) nổi tiếng của da Vinci

Xem các mô hình mới thấy ý tưởng của da Vinci có tính cách mạng thật, nhưng ... hơi buồn cười vì tính "phi thực tế" quá cao. Ai đời xe tăng 12 súng mà bắt 2 người đạp bằng chân, ô tô thì chạy bằng vặn cót kiểu đồng hồ thì ai mà hiện thực hóa cho bác được! Mô hình đẹp nhất của khu công viên có lẽ là mô hình cánh quạt trực thăng (Hélice volante), cái này thì quá là nổi rồi, nó lại nằm giữa một hàng cây vàng ruộm đang rụng lá, nói chung là trông rất đẹp.

Để kết bài, chưng thêm 1 cái ảnh nữa để làm nhụt chí anh chị em nào còn có ý định đi thăm Clos Lucé, xem 4 tác phẩm lớn của da Vinci bị đặt ở đâu này:

Tóm lại là nếu bạn nào cực kì hâm mộ Leonardo da Vinci thì nên đi thăm Clos Lucé, không thì thôi đừng đi, sẽ rất chán đấy.

Nhật kí xa xứ - Part 19 - Le Mans, Cité Eternelle (suite)

Hic, Le Mans phải dùng 2 entries mới viết đủ!

Hai bờ sông Sarthe, một bên lô nhô nhà cửa, một bên toàn cây vàng ươm

Lịch sử 20 thế kỉ biến động đã tạo cho Le Mans bộ mặt kiến trúc đa dạng mà vẫn giữ được nét hài hòa. Chảy ngang qua thành phố, ngăn cách khu Vieux Mans và Centre Ville (trung tâm) - hai khu đẹp nhất, sang nhất của Le Mans với phần còn lại, là sông Sarthe. Con sông ngắn ngủn, có tầm 300km, cạn, bẩn, xấu xí nhưng bù lại có hai đường bờ sông (quai) đẹp tuyệt (hình như cái quai nào cũng đẹp thì phải, quai ở Tours cũng đẹp, mà quai de la Seine ở Paris thậm chí còn là di sản văn hóa thế giới). Một bên là kiến trúc kiểu cổ của khu Cité Plantagenêt, một bên là kiến trúc mới nhưng không kém phần đặc sắc, tưởng như hai loại hình kiến trúc này đọ nhau chan chát, cuối cùng hóa ra lại bổ sung cho nhau, làm cái sông Sarthe đỡ xấu xí và giúp tôi có thêm hứng thú để đứng giữa trời gió căm căm, mây xám xịt để chụp ảnh. Cận cảnh hai bờ đây:

Thấy thích cái ảnh bên trái thế, cái này gọi là harmony in chaos

Kiến trúc nhà thờ ở Le Mans khá đa dạng, mỗi nhà thờ một kiểu, có lẽ cũng một phần vì chúng được xây dựng vào những thời kì rất khác nhau về văn hóa. To nhất, hoành tráng nhất là Nhà thờ lớn (Cathédrale, mỗi thành phố chỉ có 1 cái này thôi, còn lại là các église - nhà thờ) Saint-Julien, có từ thế kỉ XI (đúng bằng Văn Miếu nhà mình), một trong những nhà thờ lớn nhất nước Pháp, dài 134 mét, rộng 57 mét (tất cả các nhà thờ theo kiến trúc Gothique đều xây theo hình cây thập giá, gồm với hai cánh ngắn và một trục dài), cao 34 mét. Để hình dung về độ lớn, có thể lấy các số đo tương tự của hai nhà thờ vào loại lớn nhất nước Pháp ở Reims và Chartres (đều là di sản văn hóa thế giới!) thì Reims là 139 - 30 - 38, Chartres là 130-46-37. Có điểm khác biệt là Cathédrale Saint-Julien được đặt trên đồi ăn thông với Cité vì vậy trông lại càng bề thế như ông vua trấn giữ cả thành phố.

Le Mans còn một loạt nhà thờ khá lớn và đặc sắc khác, ngoài Eglise Saint-Benoît đã giới thiệu ở entry trước thì còn có Eglise Notre Dame de la Couture (dịch thô thiển là Nhà thờ Đức mẹ May mặc) và Eglise de la Visitation, cái nhà thờ sau có cái mái vòm hình củ hành rất Nga, cảm giác cứ như đang đứng ở quảng trường Đỏ ngắm Nhà thờ thánh Basil.

Le Mans còn có một tòa nhà khá đặc biệt khác, đó là Hôtel de Ville (Tòa thị chính). Hôtel de Ville của Le Mans nằm vắt một nửa trên khu Cité, một nửa nằm phía mặt đường của Đại lộ (avenue - chỉ đường lớn có nhiều cây xanh, còn đường lớn mà ít cây xanh hay gọi là boulevard - giống trong bài Magic boulevard) ... Rostov trên sông Đông (Rostov-sur-le-Don), không hiểu sao rất nhiều địa danh ở các thành phố Pháp được đặt tên các địa danh ở Nga, hai nước này có vẻ quan hệ khá thân thiết, cho dù Napoléon Đại đế tan vỡ giấc mộng bá vương chính ở đất nước của Kutuzov. Quay trở lại Hôtel de Ville, vì xây dựng ở địa thế vắt vẻo như vậy nên tòa nhà này có kiến trúc hai mặt gần như đối lập hoàn toàn, một bên thì thanh nhã rực rỡ hoa tươi, một bên thì cũ kĩ xù xì thô ráp, bên cạnh lại còn một cái cầu cạn được đặt tên rất kêu là ... Pont Neuf (Cầu Mới, cái tên chuyên dùng cho các cây cầu ... cổ nhất ở các thành phố Pháp, thật chẳng hiểu ra làm sao!). Cả một tổng thể kiến trúc thoạt tưởng lộn nhộn buồn cười, hóa ra lại đặc biệt và có vẻ đẹp là lạ.

Mặt trước (phía Cité) và mặt sau của Hôtel de Ville

Ở đầu đại lộ Rostov trên sông Đông có một đài tưởng niệm nhỏ, một người đàn ông khỏa thân (có lá nho che ở chỗ cần thiết) đang vươn tay lên trời cao. Đó chính là Wilbur Wright, người vào năm 1903 đã cùng em trai Orville trở thành những người trần mắt thịt đầu tiên trong lịch sử nhân loại bay lên bằng những đôi cánh. Wilbur đã được Léon Bollée mời về Le Mans để thực hiện chuyến bay đầu tiên trong lịch sử ngành hàng không châu Âu năm 1908. Bức tượng khá đơn giản nếu so với phong cách làm tượng tinh tế và chi tiết kiểu Pháp, nhưng ý nghĩa của nó thì khỏi phải nói rồi, tượng trưng cho giấc mơ ngàn đời vươn tới trời xanh của con người, nếu tôi không nhầm thì bức tượng này hướng về phía Đông, về phía Mặt Trời, chẳng biết có liên quan gì không đến câu chuyện về Icarus (Ica ở bản dịch tiếng Việt) trong Thần thoại Hy Lạp - câu chuyện về một người trần bay lên bằng đôi cánh lông chim gắn sáp, Icarus quá sung sướng vì bay được nên đã quên lời dặn của cha là Daedalus (Đ
ê-đan ở bản dịch tiếng Việt), cứ bay về phía Mặt Trời để rồi cuối cùng sáp chảy ra, đôi cánh không còn và Icarus chết.

Chỉ có mỗi bức tượng và một cái quảng trường nhỏ nhỏ, thế mà mùa Thu nước Pháp hiện lên rõ quá

Trong vùng Pays de la Loire, Le Mans chỉ là thành phố lớn thứ hai, xếp sau ông láng giềng Nantes (bạn nào xem bóng đá chắc chẳng lạ gì cái tên này). Thế mà Le Mans cũng khá lớn, có khu thương mại sầm uất chẳng kém gì Tours. Tôi đến đây vào đúng dịp Toussaint, nên khu buôn bán có vẻ cũng đông đúc, náo nhiệt hơn ngày thường. Thật kì lạ là chỉ cách đó có 50 mét về phía bờ sông đã là khu Cité yên tĩnh và cổ kính. Ở đầu khu thương mại (khu Jacobins) là Trung tâm thông tin du lịch (Office de Tourisme). Tòa nhà này được xây cũng khá buồn cười, nó được ốp kính đen theo kiểu hiện đại vào mặt tiền của một ngôi nhà rất cổ. Cũng nói thêm rằng ở bất kì thành phố Pháp nào đều có Office de Tourisme, ở đó khách du lịch có thể hỏi han thoải mái về mọi thông tin họ cần (có nhận xét là nhân viên ở Le Mans aimable hơn nhân viên ở Tours rất nhiều), được phát không những bản đồ du lịch và tờ rơi giới thiệu về thành phố, được mua bưu thiếp (carte postale) với giá rẻ, hy vọng sắp tới Hà Nội cũng làm được những trung tâm thế này, lúc đấy thì khách du lịch, mà có khi ngay cả người Hà Nội nữa, sẽ bớt đi cái suy nghĩ tiêu cực là "Hà Nội bé tí, có gì mà đi".

Office de Tourisme và khu mua sắm

Tôi đến Le Mans vào dịp khá đặc biệt khi thành phố này thử nghiệm hệ thống xe điện (tramway) mới. Hình như đây là mốt của các thành phố Pháp thì phải, thành phố nào cũng tramway, ngay đến Paris đất chật người đông cũng cố gắng cho ra đời được một đường tram. Nói chung có tram thì chỉ béo người đi đường vì đi tram nổi chứ không phải cắm mặt xuống đất như đi tàu điện ngầm (métro), sẽ được ngắm cảnh và tiếp xúc với ánh sáng nhiều hơn, có tai nạn thì cũng nhảy ra ngoài được ngay chứ không đến nỗi chết cháy vì kẹt métro như trong phim Hollywood. Nhưng theo ý kiến của tôi thì tramway làm xấu thành phố vì cái mạng điện như tơ nhện của nó, từ ngày đến Caen tôi chưa chụp được cái ảnh nào ra hồn về nhà thờ trung tâm, chỉ bởi lý do đơn giản là ... vướng đường dây điện.

Đường tram tít mù tắp và tram chạy thử nghiệm

Loạt entries về chuyến đi 3 ngày (hic 3 ngày mà tương đến 6 cái entries!) đến đây xin được tạm dừng. Mỏi tay quá rồi, mà flickr cũng hết quote upload nữa, nói chung là không thể mê được bọn yahoo này! Lời khuyên cho mọi người là nếu ai đi Tours thì nhất định phải đi các lâu đài, sau đó nên qua Le Mans chơi, rồi từ Le Mans rẽ ra Blois để đi thăm lâu đài tiếp. Tôi còn 4 lâu đài lớn chưa có cơ hội đi thăm là Blois, Chambord, Valençay và Villandry, nếu có cơ hội nhất định phải đi thăm nốt những nơi này. Nhân tiện cảm ơn bạn Thạch đã tạo cơ hội để tôi đi thăm mấy chỗ vốn đã mơ ước từ lâu này, hy vọng có ngày anh em ta lại lang thang tìm hàng ăn (tìm sanitaire nữa) ở một di sản văn hóa thế giới nào đó của Pháp.

Le Mans mới (đài kỷ niệm cuộc đua Le Mans 24 heures) và Le Mans cũ (Đỉnh nhà thờ Saint-Benoît)

Tạm biệt...


Và hẹn gặp lại!

Nhật kí xa xứ - Part 18 - Le Mans, Cité Eternelle

Lâu lắm rồi, kể từ ngày đặt chân đến Paris năm 2004, tôi mới lại có cảm giác mới lạ đến thế khi đến thăm một thành phố, đấy là Le Mans. Cái tựa của bài viết này - "Le Mans, Cité Eternelle" thuổng từ biệt danh của "Thành phố vĩnh cửu" Roma, đương nhiên chẳng thể so sánh được một thành phố nhỏ bé tầm 150.000 dân với thành phố có bề dày lịch sử, văn hóa bậc nhất châu Âu và thế giới, nhưng tôi vẫn muốn dùng cụm từ "vĩnh cửu" để nói về cái thành phố với những khu phố cổ mà "mới" đến lạ lùng này.

Ở nước Pháp và trên Thế giới, Le Mans được biết đến nhiều hơn như là nơi tổ chức cuộc đua ô tô Le Mans 24 heures, đại loại đây là cuộc đua nội địa của Pháp kiểu như NASCAR của Mỹ, và nếu không vì đội Renault F1 của bác playboy Flavio Briatore dạo này thi đấu khá khẩm ở Formula One thì chắc Le Mans 24 heures vẫn là niềm tự hào và là giải đua tốc độ được yêu thích nhất nước Pháp. Nhưng nếu ai đã đến đây rồi, trừ những fan ruột của các thể loại động cơ kim khí, thì chắc chắn sẽ quên ngay Le Mans 24 heures mà nhớ đến một cái tên trúc trắc hơn nhiều, Cité Plantagenêt - Thành của đế chế Plantagenêt. Tòa thành này được bao bọc bởi một bức tường được những người Gaulois (tiếng Việt là Gô-loa, trong cụm Những chú gà trống Gô-loa đấy) xây dựng từ thế kỉ thứ 3 sau Công nguyên (tương đương thời kì khởi nghĩa Bà Triệu ở Việt Nam), và cho đến bây giờ, 1700 năm sau ngày xây dựng, bức tường này vẫn gần như còn nguyên vẹn!

Quá khứ đang ở trước mắt!

Từng dấu vết trang trí kiểu La Mã có thể được sờ tận tay, nhìn tận mắt, đủ để người ta hình dung ra đế chế La Mã đã từng hùng cường thế nào, hùng cường tới mức trang trí tinh xảo cho cả những bức tượng vốn chỉ dùng để hứng chịu hòn tên mũi đạn của kẻ địch. Nhìn mà thấy ngậm ngùi cho Hà Nội, chỉ còn một đoạn tường ngắn ngủi từ thế kỉ 19, nhưng cũng chẳng thể trách được chúng ta, lịch sử đã không khắc nghiệt với Le Mans như với Hà Nội, với Việt Nam, cứ tự hào và giữ gìn những thứ đang có, thế là quá tốt rồi. Có lẽ chưa đủ ... cổ hay sao mà Le Mans còn trưng ra một tượng đá thờ (menhir) của những bộ tộc cổ đại đã đặt ở đây từ khoảng ... 4000 - 5000 năm trước Công nguyên (tức là trước thời kì "Vua Hùng dựng nước" của chúng ta cỡ 2000 - 3000 năm!), nó đây:

Thích thì có thích, nhưng không thể nào mà mê mẩn với những thứ quá xa vời như thế được. Cité Plantagenêt thu hút mọi người nhất có lẽ là nhờ khu phố cổ gồm toàn những căn nhà bằng gỗ được xây dựng từ thế kỉ XIV đến XVI, đặc trưng đúng kiểu Pháp. Nếu như Tours chỉ có tầm vài căn nhà dạng này, Caen thậm chí chỉ có 1, thì Le Mans có tới hàng trăm, hàng trăm ngôi nhà với kiểu khung gỗ, mái ngói dốc, cửa kính ô nhỏ đúng như ... trong phim. Bạn nào đã từng xem những bộ phim Pháp nói về thời kì Phục Hưng (Renaissance - Tái sinh, tiếng Anh cũng dùng từ này) thì chắc đều ấn tượng với những dãy nhà gỗ, những hiệp sĩ và những tòa thành cổ. Những dãy nhà gỗ ở Le Mans không chỉ được giữ gìn và phục hồi về hình dáng, mà còn cả màu sắc, không thể nào tìm thấy hai ngôi nhà cạnh nhau mà giống nhau trong khu vực này.

Có giống trong phim không?

Chả hiểu có phải thật sự những ngôi nhà này được giữ từ thế kỉ 14 cho đến giờ không, làm sao những ngôi nhà khung gỗ, xây bằng gạch thô lại tồn tại được qua hàng bao nhiêu thế kỉ thiên tai, địch họa và sự tàn phá của con người? Nhưng đến đây, bước giữa không gian tĩnh mĩnh của một chiều cuối Thu (chắc tại thời tiết âm u nên may mắn là có rất ít khách du lịch ở Le Mans hôm tôi đến), người ta chắc chắn sẽ cảm nhận được phần nào đấy cái không khí lịch sử xưa cũ của thành phố này.

Cái ảnh thứ 2 khá đặc biệt, tên của hai ngôi nhà số 18 và 20 này là Les Deux Amis - Hai người bạn,
đúng như hai bức tượng nhỏ điêu khắc trên đó, chẳng hiểu có phải chủ nhân của nó quá yêu quý (hoặc ngược lại, quá thù ghét) nhau nên mới nảy ra cái ý điêu khắc này không nữa. Giống phố cổ Hà Nội, Cité Plantagenêt cũng chuyên kinh doanh các vật phẩm văn hóa, đặc biệt là nhạc cụ, chắc đây là nghề truyền thống của vùng này, ngay dưới chân của khu thành cổ lại có Trường nghệ thuật Le Mans (Ecole des Beaux Arts), đâm lang thang trong những con phố nhỏ thỉnh thoảng lại nghe thấy văng vẳng tiếng thử đàn piano hoặc thử trống, âm nhạc làm không khí của khu Vieux Mans (tên khác của Cité) càng trở nên đậm đặc lịch sử và văn hóa.

Cửa hiệu ở hình trên có tên là L'Atelier d'Orphée, nghĩa là Xưởng của Óc-phê, mộ
t cái tên rất hay! Óc-phê thì chắc nhiều bạn biết rồi, ông này là nhà thơ và nhạc sĩ vĩ đại trong Thần thoại Hy Lạp, người nổi tiếng nhờ tài gẩy đàn lyre và yêu vợ (tuy cách yêu hơi bị thiếu trí tuệ), đến chết bị cắt đầu rồi vẫn còn buông lời bi ai, truyện Óc-phê nằm trong Sách giáo khoa kể chuyện lớp 3 hay 4 gì đó. Nhân tiện nói đến Orphée lại nhớ đến bức ảnh này, trông giống thần tình yêu Eros quá:

Bạn Gà sau khi xem đã bình luận một câu: "Nhìn cái tượng này ban đêm chắc phát khiếp". Tôi thì chỉ liên tưởng đến mấy câu thơ của Bà Huyện Thanh Quan trong bài Thăng Long thành hoài cổ:

Lối xưa xe ngựa thành thu thảo
Nền cũ lâu đài bóng tịch dương
Ðá vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt
Nước còn cau mặt với tang thương.

Dù có giữ gìn đến mấy thì có những quá khứ (quá khứ chứ không phải lịch sử) vẫn mãi mãi bị lãng quên, giống như bức tượng này, có lẽ cách đây vài trăm năm nó cũng từng được đặt ở một nơi nào đó trang trọng, nhưng bây giờ thì thế này đây, cũng xanh màu thời gian theo những tán cây bên cạnh, rồi chẳng mấy chốc "đất lại trở về với đất" mà thôi. Nhưng dù sao Le Mans vẫn còn rất nhiều, mà Hà Nội thì cứ ngày càng mất đi, mất cả những di sản vật thể, và cả những thứ phi vật thể chỉ có trong tiềm thức của mọi người. Bức ảnh này chụp trong Bảo tàng Hoàng hậu Bérengère (Musée de la Reine Bérengère) ở ngay đối diện đôi nhà Les Deux Amis. Bảo tàng này rất lạ, mọi thứ đều đổ nát, cũ kĩ, cảm giác như người ta cố tình tạo ra cái khu này để cho mọi người cảm nhận được sức tàn phá thực sự của thời gian sau khi đã lâng lâng với những tòa nhà được phục chế bên ngoài.

Khuôn viên đổ nát của bảo tàng

Khu phố cổ không lớn, đi bộ "nát" ra chắc cũng chỉ 3 tiếng, nhưng chừng đó cũng là đủ để người ta cảm nhận về 600 năm chiều dài lịch sử của Le Mans và nước Pháp. Mà cũng đúng là 600 năm lịch sử thật, vì đây chính là phim trường của rất nhiều bộ phim Pháp nổi tiếng, trong đó có Cyrano de Bergerac với ngôi sao Gérard Depardieu mũi to. Đi vài vòng xong, tôi cứ thắc mắc mãi, sao Le Mans chưa được vào danh sách di sản thế giới.

Nhà thờ Saint-Benoît, một trong 2 nhà thờ của riêng khu phố cổ này!