Tình yêu đánh mất... - Part 4: Kỉ niệm 90 năm ngày Cách mạng Tháng Mười thành công

Năm nay kỉ niệm 90 năm ngày Cách mạng Tháng Mười thành công, số quá đẹp! Nhưng mọi thứ đã khác quá rồi, nước Nga đã bỏ lỡ cơ hội thừa kế di sản tình yêu Liên Xô khổng lồ của người Việt, trong mắt người Việt, người Nga đã thành "Nga lợn", "chó Nga" - còn những "Nga ngố" hay "cười như Liên Xô" đã dần đi vào dĩ vãng. Thế mới biết tình cảm xây dựng khó thế nào thì hủy hoại nó dễ như thế! Liên Xô mất gần 30 năm để xây dựng cả một thế hệ người Việt coi xứ sở Bạch Dương là quê hương thứ hai, nước Nga của những Gorbachev, Yeltsin chỉ mất có chưa đầy 10 năm để đổ tất cả những tình cảm đó xuống mồ, và tạo ra một thế hệ người Việt mới ghét cay ghét đắng những gì liên quan đến nước Nga. Bây giờ thế hệ trẻ chỉ còn ham thích đọc về những Đại thanh trừng, về "bạo chúa" Stalin, về các gulag, các giá sách ở Fnac tràn ngập sách chủ đề này. Nhưng liệu còn ai nhớ rằng cũng chính Stalin, vào ngày này cách đây 66 năm, đã đứng ngay ở Quảng trường Đỏ để duyệt Hồng quân khi mà những binh đoàn Đức chỉ cách đó chừng 20, 30km. Chính những trung đoàn Hồng quân diễu binh qua Moskva ấy đã tiến thẳng ra mặt trận, để rồi hy sinh, và cứu lấy số phận Liên Xô, cũng là cứu lấy số phận châu Âu và một nửa thế giới (ít ra là vậy).

Có bài viết này, đọc xong chả cảm giác gì, vì thực ra tầm nhìn của 20 năm sau Đổi Mới nó khác nhiều tầm nhìn của 10 năm trước, cũng chả có hứng bình luận về những gì bác Cư viết. Chỉ có điều, tình yêu nó không được xây dựng từ những gì nhồi sọ, bác Cư cứ sợ chúng ta (của những năm 1994) "yêu nhầm" vì bị nhồi đầy những sách giáo huấn, nhưng bác cứ yên tâm, chả ai dở hơi đi yêu những thứ được dạy dỗ, người ta chỉ thực sự yêu quý những gì ngấm vào máu, vào da thịt thôi. Dù gì đi nữa thì những lý tưởng cao đẹp, những Bài ca sư phạm, những Cây phong non trùm khăn đỏ vẫn sẽ mãi ở đây, trong tim tôi. Nhắc đến Cây phong non lại nhớ đến bác Cao Xuân Hạo, sau bác Hạo, chắc rồi sẽ đến Thúy Toàn, đến Bằng Việt, hai chữ Liên Xô cứ nhòa dần đi, rồi sẽ còn ai...

Viết nhảm quá rồi, cơ bản cũng chẳng có tâm trí nào mà viết. Thôi post tạm mấy bài thơ của Olga Bergholz, nhớ Liên Xô, và cũng là nhớ mùa Thu.

Mùa lá rụng

Olga Bergholz

Mùa thu ở Moscow, người ta thường treo những tấm biển dọc đại lộ, với dòng chữ "Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng".

"Nếu em hiểu tình yêu là chiếc lá xanh tươi
Chắc em sẽ hiểu nỗi đau mùa lá rụng"

(Becxonop)

Những đàn sếu bay qua. Sương mù và khói toả.
Matxcova, lại đã thu rồi!
Bao khu vườn như lửa chói ngời,
Vòm lá sẫm ánh vàng lên rực rỡ

Những tấm biển treo dọc trên đại lộ
Nhắc ai đi ngang dù đầy đủ lứa đôi
Nhắc cả những ai đang cô độc trong đời
"Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng"

Ôi trái tim, trái tim một mình tôi
Đập hồi hộp giữa phố hè xa lạ
Buổi chiều kéo lang thang trong mưa gió
Khẽ rung lên bên khuôn cửa sổ sáng đèn
Ở đây tôi cần ai khi xuôi ngược môt mình
Tôi có thể yêu ai? Ai làm tôi vui sướng?
"Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng"
Nhắc suốt đường, cũng chỉ bấy nhiêu thôi

Nếu không có gì ao ước nữa trong tôi
Thì có nghĩa chẳng còn gì để mất
Anh từng ở đây, từng là người thân nhất
Sao phút này làm bạn cũng không?
Tôi chẳng hiểu vì sao cứ ngùi ngẫm trong lòng
Rằng tôi đã phải xa anh vĩnh viễn
Anh - Con người không vui, con người bất hạnh
Anh - Con người cô độc quá trong đời
Thiếu cẩn trọng chăng? Hay chỉ đáng nực cười?
Thôi hãy biết kiên tâm, mọi điều đều phải đợi

Diu dàng quá, dịu dàng không chịu nổi
Mưa thầm thì rơi mãi lúc chia ly
Mưa tối rầm nhưng ấm áp nhường kia
Mưa run rẩy tr
ong sáng ngời chớp loá...
Anh hãy cố vui lên dù con đường hai ngả
Tìm hạnh phúc yên lành trong ấm áp cơn mưa!...

Tôi ra ga, lòng lạnh lẽo như xưa
Một mình với mình thôi, không cần ai tiễn biệt
Tôi không thể nói cùng anh đến hết
Vì bây giờ còn biết nói gì thêm!
Cái ngõ nhỏ con con đã tràn ngập màu đêm
Những hàng cây dọc đường càng thấy trống
"Tránh đừng động vào cây,
mùa lá rụng..."

(Bằng Việt dịch)

Anh hãy trở về

Olga Bergholz

Anh hãy trở về trong giấc mơ em
Dẫu trong mơ anh không còn như ảnh
Anh một thuở như cuộc đời như chim, như nắng
Như tuổi thanh xuân hạnh phúc vô bờ.

Anh bây giờ đã ở rất xa
Khoảng cách bao la xoá nhoà hình dáng
Chỉ còn lại trong tim nắm tro tàn ảm đạm
Chẳng thể nào cháy lửa nữa đâu anh.

Chỉ mình em có lỗi, chỉ mình em
Vì đã vội buông anh ra quá sớm
Vì vẫn sống trái tim đầy kiêu hãnh
Ôi lòng thèm khát chẳng thể nào nguôi...

Anh hãy trở về trong giấc mơ em
Dẫu trong mơ anh không còn như ảnh
Anh một thuở của cuộc đời như chim, như nắng
Như tuổi thanh xuân hạnh phúc vô bờ.

Vì năm tháng đổi thay em bây giờ đã khác
Hát khác xưa rồi, và khóc cũng khác xưa
Em đã khác xưa rồi, em đã khác xưa
Ôi cuộc đời sao trôi nhanh quá!

Em đã già đi anh không nhận ra nữa
Hay là anh có nhận ra chăng?
Em không cầu xin tha thứ nơi anh
Cũng chẳng thề nguyền những điều vụng dại

Nhưng em tin nếu anh quay trở lại
Nếu anh còn nhận được ra em
Những bực tức nhau ta sẽ nguôi quên
Ta sẽ lại bên nhau sóng bước
Ta sẽ khóc như chưa bao giờ được khóc
Mà chỉ hai ta mới hiểu vì sao.

1937
(Bằng Việt dịch)

Xem phim xong thì em ngồi nghiên cứu wikipedia

Nhiều thứ muốn đọc và tìm hiểu quá! Có thể chết đuối ở đại dương nhưng không bao giờ chìm trong biển kiến thức cả, càng bơi càng nổi, mặc dù càng bơi càng phát hiện ra là không bao giờ đến bờ được .

Danh hiệu Anh hùng Liên bang Xô viết (AHLX) được Xô viết tối cao lập ra năm 1934 để tưởng thưởng cho những người (không kể quốc tịch) hoàn thành đặc biệt xuất sắc các nhiệm vụ do lực lượng vũ trang và nhà nước Xô viết giao phó. Trong Chiến tranh vệ quốc vĩ đại (1941 - 1945) đã có tổng cộng 11.635 người được phong AHLX, 101 người được phong 2 lần, 4 người được phong 3 lần và 2 người được phong 4 lần. Có lẽ trong những giờ phút nguy nan của dân tộc, con người ta thường bộc lộ những khả năng và sự dũng cảm khó có thể tưởng tượng được, người dân Xô Việt như vậy, và đương nhiên, người dân Việt Nam anh hùng cũng như vậy.

Alexander Matrosov được truy tặng AHLX năm 1943 nhờ chiến công lấy thân mình chặn họng súng máy của địch để đồng đội tấn công, khi hy sinh, Matrosov mới chưa đầy 19 tuổi. Cần phải nói thêm là trong suốt 4 năm chiến tranh, đã có ít nhất 300 chiến sĩ Hồng quân hành động dũng cảm như Matrosov. Việt Nam chúng ta ngoài anh hùng Phan Đình Giót, chắc cũng còn nhiều người nữa mà mình chưa biết .

Zoya Kosmodemyanskaya, trong các sách truyện Việt Nam trước đây thường được nhắc đến với cái tên Dôi-a, là người phụ nữ đầu tiên được phong (truy tặng) AHLX năm 1942. Ngày 27-11-1941, trong khi quân Đức đang tiến sát thủ đô của nhân dân Xô Viết, nữ du kích Dôi-a đã bị quân Đức bắt khi đang làm nhiệm vụ ở ngoại ô Mát-xcơ-va. Chị bị tra tấn ngay dưới trời Đông khắc nghiệt của nước Nga nhưng nhất quyết không khai điều gì, kể cả tên thật của mình. Chị bị treo cổ 2 ngày sau đó, trước khi hy sinh Dôi-a hét vào mặt lũ đao phủ rằng "Đất nước chúng tao có hai trăm triệu người lính, chúng mày không thể treo cổ hết đâu!", khi đó Dôi-a mới hơn 18 tuổi.

Vasily Zaytsev là chiến sĩ bắn tỉa, được phong AHLX nhờ thành tích xuất sắc trong chiến dịch Stalingrad. Trong 4 năm chiến đấu, Zaytsev đã hạ 225 binh lính và sĩ quan phát xít trong đó có 11 tay bắn tỉa chuyên nghiệp, chỉ riêng ngày 10 tháng 11 năm 1943 trên mặt trận Stalingrad, Zaytsev đã hạ 32 lính Đức. Zaytsev là nguyên mẫu cho nhân vật được Jude Law thủ vai trong bộ phim bố láo Enemy at the Gate của Mỹ, bộ phim xuyên tạc vào loại thâm hiểm nhất chiến thắng của nhân dân Xô viết .

Alexei Maresiev nổi tiếng với độc giả Việt Nam qua Tiểu thuyết Chuyện một người chân chính. Sau một trận không chiến, Maresiev bị bắn rơi và phải tự tìm đường về hậu phương trong khi bị thương khá nặng. Sau 18 ngày Maresiev được du kích Nga cứu sống nhưng buộc phải cưa cả hai chân vì vết thương đã nhiễm trùng, năm đó Maresiev mới 26 tuổi. Nhưng anh vẫn quyết tâm trở lại buồng lái, dù gần như phải học lái lại từ đầu với một cơ thể không còn nguyên vẹn. Sau một năm hồi phục và tập luyện, Maresiev trở lại chiến đấu và tổng cộng đã thực hiện 87 chuyến bay và hạ 11 máy bay địch. Chỉ 2 tháng sau khi trở lại chiến đấu, Maresiev được phong AHLX.

Ivan Kozhedub là một trong hai phi công được 3 lần phong AHLX, trong đó chỉ một năm 1944 khi mới 22 tuổi, anh đã 2 lần được tặng thưởng danh hiệu AHLX. Trong Chiến tranh vệ quốc, Kozhedub đã tham gia 330 phi vụ, 120 trận không chiến, tiêu diệt cả thảy 62 máy bay địch, trong đó có một chiếc Me 262 - chiến đấu cơ phản lực đầu tiên trên thế giới. Kozhedub được coi là phi công chiến đấu xuất sắc nhất của cả phe Đồng minh trong Chiến tranh Thế giới II.

Yakov Pavlov được phong danh hiệu AHLX nhờ thành tích chiến đấu đặc biệt dũng cảm trong trận Stalingrad, nơi Pavlov đã chỉ huy chỉ hơn một tiểu đội Hồng quân giữ vững một ngôi nhà 4 tầng - sau này được gọi là Ngôi nhà của Pavlov - trước sự tấn công vũ bão của quân đội phát xít trong suốt hai tháng giời. Cần phải nhớ là trước đó quân Đức đã tràn qua phân nửa nước Nga Xô viết cùng hàng trăm thành phố chỉ trong vài tuần đầu của cuộc chiến, vậy mà căn nhà 4 tầng đã bị phá huỷ phân nửa, được giữ bởi một tiểu đội với vị chỉ huy 26 tuổi đã giữ chân được đội quân Nazi trong vòng 2 tháng, làm quân Đức phải thay đổi kí hiệu địa điểm này trên bản đồ tác chiến từ một ngôi nhà sang một pháo đài.

Tự nhiên lại nhớ mấy bài về 12 Thành phố anh hùng trên ttvn, khi nào phải đọc lại mới được .

Ôi còn nhiều quá, kể chắc hết ngày. À, Việt Nam cũng có một AHLX, đấy là bác Phạm Tuân, bác thì nổi tiếng quá rồi. Hic, nhiều thứ đọc quá!

Tình yêu đánh mất... - Part 3

Tình yêu đánh mất... - Part 2

Phía trên là bức Đợt sóng thứ 9 của I.Aivazovski mô tả sự nhỏ bé của con người trước thiên nhiên rộng lớn. Nước Nga trước kia rộng lớn và bây giờ cũng vẫn rộng lớn. Người Nga không còn nhỏ bé trước thiên nhiên mà họ đã là ông chủ, nhưng họ hình như vẫn quá nhỏ bé và bị nuốt chửng bởi con sóng vật chất, con sóng dân tộc chủ nghĩa tầm thường, điều mà trước đây trong thời Xô viết (thời kì mà cái nghị quyết bố láo 1481 của EU gọi là độc tài gì gì đó), rất ít thấy xuất hiện.

Hình như những cái gì yêu thích từ bé nó sẽ theo mình mãi thì phải, tôi lớn lên cùng với sự tan rã của Liên bang Xô Viết, đồng nghĩa với việc không còn những quyển sách tiếng Việt của NXB Cầu Vồng (quyển xuất bản vào loại cuối cùng mà tôi có là Giương buồm lên thì phải), không còn những bộ phim Nga chiếu rả rích trên truyền hình, không còn những câu chuyện về nước Nga của cô tôi, một người vì những tao loạn đầu 90 đó mà phải về nước nhưng vẫn yêu quý nước Nga hết mực. Tôi làm quen với việc đi lục tung các hiệu sách cũ để kiếm sách của nhà xuất bản Cầu vồng, cố sưu tập cho đủ bộ, đặc biệt là những quyển sách mà bố tôi từng nhắc đến như Chuyện một người chân chính của Polevoi (quyển này đến giờ vẫn chưa tìm được bản « xịn »), những quyển sách giáo dục của Makarenko và cả những quyển truyện trẻ con nổi tiếng mà thường chỉ ai đã từng có bố mẹ đi Nga về mới có như Mít Đặc, Ông già Khốt-ta-bít,… Vẫn biết có nhiều quyển trong số đó mang nặng tính chính trị của dòng văn học xã hội chủ nghĩa hoặc là chất lượng văn học không phải là cao lắm, tôi vẫn cứ sưu tầm và đọc. Đọc mê mải để nhận ra nước Nga Xô Viết có một lịch sử tuy không dài và phức tạp nhưng thật đáng tự hào, mà rất giống đất nước chúng ta, những trang đẹp nhất, huy hoàng nhất của lịch sử nước Nga đều là những trang gian khổ nhất khi nước Nga phải chống lại ngoại xâm đang là bá chủ châu Âu, đấy là Chiến tranh vệ quốc năm 1812 chống lại Napoleon (bây giờ mộ của ông chỉ cách chỗ tôi ở có hơn 2 giờ tàu chạy) và Chiến tranh vệ quốc vĩ đại 1941 - 1945. Và đương nhiên những tác phẩm Nga hay nhất của những tác giả Nga vĩ đại nhất đều dành cho hai giai đoạn hào hùng này, đó là Chiến tranh và hoà bình của L.Tonstoi (xấu hổ mà thừa nhận rằng tôi chưa đọc nó, vì một lẽ là nó ... quá dầy), là Số phận một con người của M.Sholokhov, và rất rất nhiều những tác phẩm khác mà tôi mới chỉ đọc được một phần nhỏ trong đó. Tuy đọc không nhiều nhưng có lẽ do đọc từ nhỏ, lại thích "so sánh" với những mẩu chuyện lịch sử Việt Nam nên tôi ấn tượng rất sâu những người con nước Nga với lòng quả cảm, tinh thần chịu đựng gian khổ, chẳng khác chút nào với những người dân Việt Nam trong suốt 30 năm chiến tranh cả. Phải chăng đấy cũng là lý do mà nhân dân Xô viết (trước 86, trước khi Liên bang xa vào khủng hoảng thật sự) đặc biệt yêu quý lưu học sinh Việt Nam, một dân tộc cũng từng phải chịu đựng đau khổ, và cũng từng vượt qua đau khổ một cách vinh quang như mình? Chưa một phút đặt chân sang Nga, không biết một từ tiếng Nga nào, có lẽ tôi không thể lạm bàn về chuyện đó, chỉ biết là có lẽ tôi sẽ mãi mang trong mình hình ảnh của anh lính cuối cùng của pháo đài Brest trong Tên anh chưa có trong danh sách, của tiểu đội nữ sống hồn nhiên và hy sinh cũng hồn nhiên trong Và nơi đây bình minh yên tĩnh, của trung uý Gerasimov của Khoa học căm thù và của những tâm hồn Nga đẹp với một lẽ sống đơn giản - Tổ quốc, cuộc sống ơi, ta mến yêu người (bài hát này được dịch ra tiếng Việt và được nghệ sĩ Quý Dương hát rất hay, rất tiếc là không có sẵn ở đây để chia sẻ với mọi người được).

Chỉ định viết một cái entry đơn giản nhân dịp Ngày sắp bị lãng quên 7-11, và chủ yếu muốn giải thích tại sao lại là tình yêu đánh mất, vậy mà bôi ra đến 2 cái entry rồi nhưng chẳng biết lúc nào mới có thể kết thúc được. Thôi đành để dành cho part 3, part 4,... đến khi nào nói hết được cái tình yêu của tôi từ ngày bé này với mọi người.

Cuối cùng, tiếp tục post vài bức tranh Nga đẹp, những cái có lẽ là dễ cảm nhận nhất trong cái đống chữ bùng nhùng ở trên , với mọi người. Đầu tiên là bức Cái yên tĩnh vĩnh hằng của Levitan, không hiểu sao tôi rất thích xem bức tranh này, một bức tranh mà từ cái tên của nó đã mang đầy cảm xúc.





Còn đây là chân dung của Levitan do một hoạ sĩ chân dung rất nổi tiếng của Nga cuối thế kỉ 19, V.Serov vẽ.





Cuối cùng là một bức tranh rất nổi tiếng của Nga, bức Những người kéo thuyền trên sông Volga cua I.Repin, người sống cùng thời với Serov, với Levitan, thời kì nở rộ của văn hoá và khoa học Nga, giúp văn minh Nga sánh ngang với nền văn minh cựu lục địa của Anh, Pháp, Đức.



PS :
Phần này viết sau khi đọc comment của em Ngọc. Hình như quyển của em là quyển giấy vàng vàng xấu xấu, bìa mỏng màu vàng đúng không? Quyển đấy là của VN in, anh muốn tìm quyển của NXB Tiến bộ (Progress Publish.) in cơ . Đây là bản tiếng Anh của quyển này, tựa của nó là A Story about a Real man (Real viết hoa nhé ). Còn đây là giới thiệu về Real man đấy, anh hùng Liên Xô Alexei Maresiev. Ông tác giả P.Polevoi còn có một truyện anh rất thích nữa đấy là Hậu phương bao la, truyện này anh cũng chưa thể tìm nổi một bản tốt, sách in lại cũng không thấy có, nên đành phải giữ một quyển sách rất cũ, rách nát và mất vài trang đầu (may mà không mất trang cuối).

Chú thích : Hầu hết nguồn link ở đây đều lấy từ wikipedia (bản tiếng Anh) và Việt Nam thư quán, thật sự rất cảm ơn những người đã thầm lặng gõ lại hàng vạn trang sách lên mạng để chia sẻ với mọi người (không nói vấn đề bản quyển ở đây nhá )!

Tình yêu đánh mất... - Part 1

Phải giải thích với mọi người là tình yêu ở đây là tình yêu nước Nga chứ không phải em/chị/bạn nào cả. Viết blog trong hoàn cảnh bên mình toàn những thằng bạn ở Nga mà ghét Nga (như Hiền cú), rồi cả vụ xử trắng án của Hội thẩm nhân dân St. Petersburg, có lẽ cái blog này không hợp thời chút nào cả, nhưng những gì tôi yêu quý không thuộc về cái dòng thời sự đó, nên cứ cảm nhận và cứ viết thôi, hy vọng mọi người sẽ đọc.

Bức tranh trên là bức Hồ (Nước Nga) của hoạ sĩ I.I.Levitan, tác phẩm cuối cùng trong cuộc đời ngắn ngủi và đầy đau khổ của ông, tác phẩm về Tổ quốc của Levitan - một người Do Thái, đấy là nước Nga, tình yêu đánh mất của tôi. Tôi viết cái blog này nhân dịp 7 – 11, ngày Cách mạng tháng Mười, một ngày mà có lẽ mười, mà không, chỉ năm năm nữa thôi, đa số giới trẻ (cuối 8X, đầu 9X) sẽ chẳng còn hiểu đó là ngày gì và tại sao người ta lại kỉ niệm nó nữa, khoảng cách tình cảm giữa những người Việt trẻ, và nước Nga (cả cũ và mới) đã ngày một xa, quá xa rồi.

Trước hết phải nói khái niệm nước Nga « của tôi » ở đây là bao gồm cả Liên bang Xô Viết rộng lớn trước kia, trải dài từ những cánh đồng lúa mỳ Ucren bát ngát đến tận eo biển mang tên nhà hàng hải đã hy sinh vì ước mơ chinh phục của mình – eo biển Bering, từ phương Nam rực rỡ ánh nắng tới phương Bắc bốn mùa tuyết phủ, và là « nước Nga » trong con mắt và nhận thức của riêng tôi – một đứa chưa bao giờ được đi Nga, mà thôi.

Hồi nhỏ, bố mẹ đi làm suốt ngày, tôi thường hay bị nhốt ở nhà một mình, tivi lúc đó chưa có VTV3, mà cũng chỉ phát theo giờ cố định chứ không phát cả ngày, thành ra thú vui duy nhất là lục lọi cái giá sách cũ. Chính cái giá sách đó, cùng với sự tình cảm của ba mẹ dành cho đất nước xa xôi mà cả hai chưa từng đặt chân đến ấy, đã nuôi lớn tình yêu nước Nga của tôi, tình yêu đất nước mà tôi coi như tổ quốc thứ hai của mình. Còn nhớ những quyển sách mà tôi thích đọc nhất hồi đó là Cánh buồn đỏ thắm, Truyện núi, đồi và thảo nguyên của Aitmatov, Cuộc phiêu lưu kì lạ của Carich và Valia, rồi cả Chó hoang Đin-gô hay Câu chuyện mối tình đầu nữa. Hầu hết số đó là của NXB Cầu vồng (Raduga Publish.) với bìa in rất đẹp, giấy trắng và dày (mặc dù hầu hết năm xuất bản đều tầm 1980 trở về trước), và đặc biệt là trang lót cuối cùng bao giờ cũng có một câu mà tôi rất thích – « Với tất cả lòng cảm ơn các bạn đã đọc và tìm hiểu những tác phẩm văn học của đất nước chúng tôi, xin các bạn hãy gửi góp ý và nhận xét về địa chỉ xyz… » (có thể tôi nhớ không chuẩn lắm, nhưng nội dung chính là thế), một sự trân trọng độc giả đặc biệt. Tôi yêu nước Nga và con người Nga qua những trang sách ấy, những con người giản dị và hồn hậu lạ thường, những con người dù tốt hay xấu, dù sung sướng hay đau khổ, dù giàu sang hay nghèo hèn đều rất yêu Tổ quốc mình. Ấn tượng nhất với tôi cho đến giờ vẫn là quyển tiểu sử I.I.Levitan (tôi không nhớ tác giả), một bức tranh nước Nga cuối thế kỉ 19 đầy biến động và đau thương với trung tâm là một hoạ sĩ nghèo khổ, yếu đuối cả về thể chất và tinh thần. Nhưng lại chính người hoạ sĩ đó, chỉ trong có ba mươi năm ngắn ngủi của đời mình, đã kịp để lại cho Tổ quốc mà ông yêu quý những bức tranh phong cảnh Nga đẹp nhất, trong đó phổ biến ở Việt Nam (bị chép lại rất nhiều, bán đầy ở Nguyễn Thái Học và Lê Duẩn) là Mùa thu vàng (bức này chắc phổ biến vào loại nhất, cùng với bức Người đàn bà xa lạ của I.Kramskoi) và Rừng Bạch Dương (bức tranh mà tôi thích nhất và là cái nick đầu tiên tôi khởi tạo khi dùng FPT chat cách đây 6 năm).

Này Mùa thu vàng.

Còn đây là Rừng Bạch Dương, Levitan vẽ nó mất 4 năm ròng rã từ 1896 đến 1899.

Còn đây là Người đàn bà xa lạ, có lẽ là tác phẩm hội hoạ của Nga phổ biến nhất ở Việt Nam, do I.Kramskoi vẽ. Hồi trước trên báo Sinh viên (version cũ), có một truyện ngắn khá hay về bức tranh này, giờ thì chắc chẳng thể tìm lại nữa. Và bây giờ chắc cũng chẳng còn mấy người thích treo cái tranh này nữa, vẻ đẹp Nga bây giờ được thay bằng tranh trừu tượng, bằng ảnh viện, bằng những thứ ... không phải là Nga rồi .