Tình yêu đánh mất... - Part 4: Kỉ niệm 90 năm ngày Cách mạng Tháng Mười thành công

Năm nay kỉ niệm 90 năm ngày Cách mạng Tháng Mười thành công, số quá đẹp! Nhưng mọi thứ đã khác quá rồi, nước Nga đã bỏ lỡ cơ hội thừa kế di sản tình yêu Liên Xô khổng lồ của người Việt, trong mắt người Việt, người Nga đã thành "Nga lợn", "chó Nga" - còn những "Nga ngố" hay "cười như Liên Xô" đã dần đi vào dĩ vãng. Thế mới biết tình cảm xây dựng khó thế nào thì hủy hoại nó dễ như thế! Liên Xô mất gần 30 năm để xây dựng cả một thế hệ người Việt coi xứ sở Bạch Dương là quê hương thứ hai, nước Nga của những Gorbachev, Yeltsin chỉ mất có chưa đầy 10 năm để đổ tất cả những tình cảm đó xuống mồ, và tạo ra một thế hệ người Việt mới ghét cay ghét đắng những gì liên quan đến nước Nga. Bây giờ thế hệ trẻ chỉ còn ham thích đọc về những Đại thanh trừng, về "bạo chúa" Stalin, về các gulag, các giá sách ở Fnac tràn ngập sách chủ đề này. Nhưng liệu còn ai nhớ rằng cũng chính Stalin, vào ngày này cách đây 66 năm, đã đứng ngay ở Quảng trường Đỏ để duyệt Hồng quân khi mà những binh đoàn Đức chỉ cách đó chừng 20, 30km. Chính những trung đoàn Hồng quân diễu binh qua Moskva ấy đã tiến thẳng ra mặt trận, để rồi hy sinh, và cứu lấy số phận Liên Xô, cũng là cứu lấy số phận châu Âu và một nửa thế giới (ít ra là vậy).

Có bài viết này, đọc xong chả cảm giác gì, vì thực ra tầm nhìn của 20 năm sau Đổi Mới nó khác nhiều tầm nhìn của 10 năm trước, cũng chả có hứng bình luận về những gì bác Cư viết. Chỉ có điều, tình yêu nó không được xây dựng từ những gì nhồi sọ, bác Cư cứ sợ chúng ta (của những năm 1994) "yêu nhầm" vì bị nhồi đầy những sách giáo huấn, nhưng bác cứ yên tâm, chả ai dở hơi đi yêu những thứ được dạy dỗ, người ta chỉ thực sự yêu quý những gì ngấm vào máu, vào da thịt thôi. Dù gì đi nữa thì những lý tưởng cao đẹp, những Bài ca sư phạm, những Cây phong non trùm khăn đỏ vẫn sẽ mãi ở đây, trong tim tôi. Nhắc đến Cây phong non lại nhớ đến bác Cao Xuân Hạo, sau bác Hạo, chắc rồi sẽ đến Thúy Toàn, đến Bằng Việt, hai chữ Liên Xô cứ nhòa dần đi, rồi sẽ còn ai...

Viết nhảm quá rồi, cơ bản cũng chẳng có tâm trí nào mà viết. Thôi post tạm mấy bài thơ của Olga Bergholz, nhớ Liên Xô, và cũng là nhớ mùa Thu.

Mùa lá rụng

Olga Bergholz

Mùa thu ở Moscow, người ta thường treo những tấm biển dọc đại lộ, với dòng chữ "Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng".

"Nếu em hiểu tình yêu là chiếc lá xanh tươi
Chắc em sẽ hiểu nỗi đau mùa lá rụng"

(Becxonop)

Những đàn sếu bay qua. Sương mù và khói toả.
Matxcova, lại đã thu rồi!
Bao khu vườn như lửa chói ngời,
Vòm lá sẫm ánh vàng lên rực rỡ

Những tấm biển treo dọc trên đại lộ
Nhắc ai đi ngang dù đầy đủ lứa đôi
Nhắc cả những ai đang cô độc trong đời
"Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng"

Ôi trái tim, trái tim một mình tôi
Đập hồi hộp giữa phố hè xa lạ
Buổi chiều kéo lang thang trong mưa gió
Khẽ rung lên bên khuôn cửa sổ sáng đèn
Ở đây tôi cần ai khi xuôi ngược môt mình
Tôi có thể yêu ai? Ai làm tôi vui sướng?
"Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng"
Nhắc suốt đường, cũng chỉ bấy nhiêu thôi

Nếu không có gì ao ước nữa trong tôi
Thì có nghĩa chẳng còn gì để mất
Anh từng ở đây, từng là người thân nhất
Sao phút này làm bạn cũng không?
Tôi chẳng hiểu vì sao cứ ngùi ngẫm trong lòng
Rằng tôi đã phải xa anh vĩnh viễn
Anh - Con người không vui, con người bất hạnh
Anh - Con người cô độc quá trong đời
Thiếu cẩn trọng chăng? Hay chỉ đáng nực cười?
Thôi hãy biết kiên tâm, mọi điều đều phải đợi

Diu dàng quá, dịu dàng không chịu nổi
Mưa thầm thì rơi mãi lúc chia ly
Mưa tối rầm nhưng ấm áp nhường kia
Mưa run rẩy tr
ong sáng ngời chớp loá...
Anh hãy cố vui lên dù con đường hai ngả
Tìm hạnh phúc yên lành trong ấm áp cơn mưa!...

Tôi ra ga, lòng lạnh lẽo như xưa
Một mình với mình thôi, không cần ai tiễn biệt
Tôi không thể nói cùng anh đến hết
Vì bây giờ còn biết nói gì thêm!
Cái ngõ nhỏ con con đã tràn ngập màu đêm
Những hàng cây dọc đường càng thấy trống
"Tránh đừng động vào cây,
mùa lá rụng..."

(Bằng Việt dịch)

Anh hãy trở về

Olga Bergholz

Anh hãy trở về trong giấc mơ em
Dẫu trong mơ anh không còn như ảnh
Anh một thuở như cuộc đời như chim, như nắng
Như tuổi thanh xuân hạnh phúc vô bờ.

Anh bây giờ đã ở rất xa
Khoảng cách bao la xoá nhoà hình dáng
Chỉ còn lại trong tim nắm tro tàn ảm đạm
Chẳng thể nào cháy lửa nữa đâu anh.

Chỉ mình em có lỗi, chỉ mình em
Vì đã vội buông anh ra quá sớm
Vì vẫn sống trái tim đầy kiêu hãnh
Ôi lòng thèm khát chẳng thể nào nguôi...

Anh hãy trở về trong giấc mơ em
Dẫu trong mơ anh không còn như ảnh
Anh một thuở của cuộc đời như chim, như nắng
Như tuổi thanh xuân hạnh phúc vô bờ.

Vì năm tháng đổi thay em bây giờ đã khác
Hát khác xưa rồi, và khóc cũng khác xưa
Em đã khác xưa rồi, em đã khác xưa
Ôi cuộc đời sao trôi nhanh quá!

Em đã già đi anh không nhận ra nữa
Hay là anh có nhận ra chăng?
Em không cầu xin tha thứ nơi anh
Cũng chẳng thề nguyền những điều vụng dại

Nhưng em tin nếu anh quay trở lại
Nếu anh còn nhận được ra em
Những bực tức nhau ta sẽ nguôi quên
Ta sẽ lại bên nhau sóng bước
Ta sẽ khóc như chưa bao giờ được khóc
Mà chỉ hai ta mới hiểu vì sao.

1937
(Bằng Việt dịch)