Happy birthday, my love!

Happy birthday, my love!

 

http://dantri.com.vn/c135/s135-359116/sinh-vien-bao-chi-rung-ron-hai-huoc-voi-halloween.htm

 

She's the one with violet mask! Yeah, she's my only love!

999 năm Hà Nội

Nhân dịp 999 năm Hà Nội yêu quý:

Viết vội nhân dịp sinh nhật

Mệt mỏi, cũng chả còn hơi sức đâu mà tổ chức sinh nhật, đừng nói đến chuyện viết blog. Nhưng dù sao cũng nên viết một cái entry gọi là đánh dấu, dù sao "đề tài" thì mình cũng đã ấp ủ lâu rồi.

Nội dung của entry này là 25 người quan trọng nhất của mình từ năm 1 tuổi đến năm 25 tuổi. Chắc chắn nhiều người mình yêu quý sẽ không có tên vì 25 là con số quá nhỏ so với cái số phận may mắn về đường bạn bè của mình. Hơn nữa người quan trọng nhất ở tuổi 18 cũng chỉ là "quan trọng" trong kí ức mà mình muốn gìn giữ, có thể ở tuổi 28 họ sẽ chẳng còn chút dấu vết nào trong cuộc đời mình. "Đời là thế", tốt nhất là cứ viết đã.

Năm mình một tuổi, người quan trọng nhất chắc hẳn là mẹ. Mẹ lúc ấy cũng chỉ hơn 26, tức là hơn mình bây giờ có một chút. Công nhân in, chồng bộ đội, nhà xập xệ ở cái xứ Làng Cót khỉ ho cò gáy, chắc mẹ cũng phải vất vả lắm để mình lớn được từng này. Càng lớn, càng thấm hơn, hiểu hơn muôn vạn khó khăn trong cuộc sống "của người lớn", mình càng thương ba, thương mẹ.

Năm mình hai tuổi, người quan trọng nhất sẽ là ba. Nghe ba kể hồi ấy ba phải đạp xe về Bắc Ninh mang rượu lên Hà Nội đưa cho các hàng chè chén để kiếm thêm nuôi mình. Dù cứ thêm một tuổi, lại bớt đi số thần tượng trong cuộc đời, nhưng mình vẫn hy vọng sẽ quan tâm tới vợ, tới con, tới bạn bè như ba mình.

Năm mình ba tuổi, người quan trọng nhất sẽ là thằng Hoàng Anh em họ mình, nó đẻ năm ấy (1987). Dù bây giờ mỗi đứa mỗi nơi, chẳng mấy khi trò chuyện, nhưng mình vẫn quý và thương nó như thằng em trai ruột thịt. Quý nó từ ngày cả hai đứa còn lũn chũn theo chân bà ngoại ra chợ Ngọc Hà, quý nó từ ngày hai thằng nằm gác chân lên nhau đố các mẩu chuyện trong 5000 năm lịch sử Trung Hoa, quý nó từ ngày nó vươn lên sau thất bại để đỗ Đại học Sân khấu Điện ảnh. Hy vọng giờ nó vẫn quý mình như cái thủa cô Hương gọi một thằng là Tít-ti, một thằng là Pao-lơ theo tên nhân vật Bạch tuộc, mà mình thì tin là nó vẫn.

Năm mình bốn tuổi, người quan trọng nhất là cô Hương. Cô quý mình, hẳn rồi, cho đến giờ nhìn tấm ảnh cô ở cái tuổi 16 bế mình với vẻ mặt hạnh phúc, mình vẫn tin đó là cô rất, rất yêu quý mình. Cô là người đầu tiên mình viết thư, chỉ là những dòng nguệch ngoạc của đứa trẻ học mẫu giáo với "cô Hương" yêu quý đang ở tít tận bên nước Liên Xô xa xôi lạnh lẽo. Và đến giờ cô thỉnh thoảng vẫn nhắn tin sang Pháp cho mình, chỉ để chúc thằng cháu "nhỏ bé" của cô thật khỏe mạnh. Mình cũng chỉ mong cô thật khỏe, khỏe để có ngày được sống một cuộc sống dễ chịu hơn bây giờ.

Năm mình năm tuổi, người quan trọng nhất là bà ngoại. Bà mất năm ấy. Trong cuộc đời phẳng lặng của mình, những người thân thiết qua đời luôn để lại một nỗi buồn khó nguôi. Và bà là người rời xa mình đầu tiên, chính bà, người đã mua phở cho mình ăn, người đã dẫn mình và thằng Hoàng Anh ra chơi chợ Ngọc Hà, người đã che cho mình khi ba cho mình ăn đòn. 5 tuổi đến giờ đã chỉ còn là một phần nhỏ nhoi của cuộc đời, nhưng mình chắc chắn sẽ không bao giờ quên hình ảnh của bà, cũng như không bao giờ quên cái ngày thằng bé 5 tuổi ngồi khóc ở ghế đá Bệnh viện Xanh-Pôn khi mẹ nó báo tin bà ngoại không còn sống trên thế gian nữa.

Năm mình sáu tuổi, người quan trọng nhất là My.

Năm mình bảy tuổi, người quan trọng nhất là bạn Duy Thắng.

Năm mình tám tuổi, người quan trọng nhất là bạn Nam, Hoài Nam.

Năm mình chín tuổi, người quan trọng nhất là ông ngoại.

Năm mình mười tuổi, người quan trọng nhất là thầy Cầu.

Năm mình mười một tuổi, người quan trọng nhất là thầy Hưng chủ nhiệm.

Năm mình mười hai tuổi, người quan trọng nhất là thằng Vũ.

Năm mình mười ba tuổi, người quan trọng nhất là thầy Tín.

Năm mình mười bốn tuổi, người quan trọng nhất là bạn Khánh Thủy.

Năm mình mười lăm tuổi, người quan trọng nhất là Minh Phương.

Năm mình mười sáu tuổi, người quan trọng nhất là Hoa.

Năm mình mười bảy tuổi, người quan trọng nhất là my Pal, bạn Hà.

Năm mình mười tám tuổi, người quan trọng nhất là Hạnh Trang.

Năm mình mười chín tuổi, người quan trọng nhất là Hạnh cú.

Năm mình hai mươi tuổi, người quan trọng nhất là thầy Hùng.

Năm mình hai mốt tuổi, người quan trọng nhất là Cẩm Hà.

Năm mình hai hai tuổi, người quan trọng nhất là Việt Hà.

Năm mình hai ba tuổi, người quan trọng nhất là cháu Huyền.

Năm mình hai tư tuổi, người quan trọng nhất là Ngọc Hà.

Năm mình hai lăm tuổi, người quan trọng nhất là anh Trị.

Đại học – Part 6 – Tình nguyện (P3)

Một mùa hè nữa lại đến. Đã từ 6, 7 năm nay, cứ đến hè là lòng tôi lại rạo rực lửa tình nguyện. Tôi bắt đầu đi tình nguyện từ hè năm thứ 1, tức là hè năm 2003, tổng cộng 4 mùa hè nóng bỏng cộng thêm một đợt tình nguyện SEA Games, tất cả đều là những kỉ niệm đáng nhớ. Thực ra không hẳn là « tất cả » vì mùa hè tình nguyện đầu tiên của tôi ở Ga Hà Nội không thực sự đáng nhớ ngoài chuyện lần đầu tiên tôi biết thế nào là cái áo tình nguyện vừa đắt vừa nóng, thế nào là cái nắng hè chói chang và những lời dè bỉu của « tập thể xe ôm », đây cũng là mùa hè tôi được chứng kiến cặp đôi đầu tiên yêu nhau vì tình nguyện, đó là thằng Thành lớp tôi cùng em Nhung khoa Sinh, một bạn gái nhỏ nhắn trắng trẻo xinh xắn đúng « chất Quảng Ninh », giờ thì hai đứa đã nên vợ nên chồng, cặp « vợ chồng tình nguyện ».

Tới cuối năm 2003 thì tôi được tham gia tình nguyện cho SEA Games 23 tổ chức tại Hà Nội. Nói là « được » vì để thành tình nguyện viên tôi phải tham gia phỏng vấn xét tuyển đàng hoàng, người phỏng vấn tôi tình cờ là cô giáo dạy tiếng Anh ở lớp đại học kì 1, cô có vẻ quý tôi dù tôi chỉ học « chui » ở lớp (vì ngoại ngữ chính của tôi là tiếng Pháp), tới vừa rồi bất ngờ lại thấy cô add tôi trên facebook, tôi phải ngớ ra một lúc vì không ngờ cô còn nhớ đến mình. Bước vào mùa tình nguyện SEA Games hào hứng bao nhiêu thì quyết tâm của tôi lại xịt ngóm nhanh bấy nhiêu vì một lẽ - Hà Nội có nhiều tình nguyện viên tới mức chỉ sinh viên các trường chuyên ngoại ngữ mới được theo đoàn vận động viên, còn lũ « làng nhàng » như sinh viên Tự nhiên bọn tôi thì chỉ được cầm hoa cổ động hoặc đóng gói đồ ăn, những công việc hoàn toàn không đòi hỏi … phỏng vấn tiếng Anh. Thật may là mùa Thu tình nguyện năm đó tôi làm quen được với (rất) nhiều chị/em gái dễ mến của đoàn Tự nhiên. Ăn ngủ ở trường suốt một năm vậy mà tôi không biết rằng ở trường mình có những em gái dễ mến như vậy, đó là ba chị Hoàng (Cẩm) Vân – Tú Linh – Thanh Lê K46 Sinh và mấy em lít nhít K48 Môi trường mà dễ thương và cá tính nhất là em Hoàng (Minh) Trang. Mặc dù chỉ làm việc chung có vài buổi, tôi « bỗng nhiên » tìm được bốn người bạn gái mới ở trường Đại học để thỉnh thoảng tình cờ gặp nhau ở hành lang mọi người lại vui vẻ tay bắt mặt mừng như những ngày đi tình nguyện. Trong số bốn người thì tôi ấn tượng nhất chị Vân, chị học Thăng Long, xinh xắn, dịu dàng đúng típ con gái tôi hâm mộ, kết quả là chị thường xuyên trở thành « đề tài » tán phét của tôi và thằng Đạt, hai thằng thi nhau « đổ tội » « thích chị Vân » cho thằng kia, sau này chị cũng thi học bổng VEF cùng thằng Đạt và có lẽ giờ đang vi vu ở một nước nào đó. Em Trang Chuyên ngữ cũng là một con nhóc đáng nhớ, tuy chỉ kém tôi 1 tuổi nhưng con bé cư xử nhí nhảnh như trẻ con, ăn mặc lại như con trai, suốt ngày đá cầu trên sân trường khiến cả lũ bạn ở lớp của tôi cũng phải ấn tượng để rồi mãi về sau vẫn còn hỏi tôi em ý dạo này thế nào.

Mãi tới hè năm 2004 tôi mới có được mùa tình nguyện thực sự đầu tiên, cũng có lẽ là mùa vui, « chất » và đáng nhớ nhất. Theo một cách hết sức tình cờ, đội Gia Lâm của tôi được thành lập với thành phần « nòng cốt » là hai khoa Sinh-Lý, đội trưởng kiêm người sáng lập đội là chị Hoàng Mai (lại Hoàng), A3 CVA hơn tôi một khóa nay học khoa Sinh cùng khóa ba chị Vân, Linh, Lê. Đội còn một người khoa Sinh nữa là em Linh học khối chuyên Sinh, Linh khi ấy mới học lớp 10 (chưa kể chuyện đi học sớm 1 năm) nhưng cực kì chững chạc, người lớn, tháo vác và thông minh. Phần còn lại của đội là 4 thằng B2K47 Lý gồm tôi, thằng Đạt, thằng Hiểu và thằng Thân. Lần đầu tiên thực sự đứng ra chỉ đường giúp đỡ thí sinh và phụ huynh, đội Gia Lâm gặp nhiều vất vả. Thật may là cái khó ló cái khôn, mọi người dần tìm được cách chỉ đường, dần thuộc được các tuyến xe bus chính để có thể trả lời không ngập ngừng cho các bậc phụ huynh đầy lo lắng (họ lo lắng tới mức chỉ cần thấy sinh viên tình nguyện lúng túng là bỏ ngay sang đi xe ôm bất kể giá tiền đắt hơn nhiều lần). May hơn nữa là đội tôi, do toàn « hàng thải » không chịu đi tập huấn nên cực kì hợp ý nhau, không có ai là « lãnh đạo », cũng chẳng có ai là « cán bộ Đoàn ». Xen giữa những ca tình nguyện bận tối mắt tối mũi trong cái nắng hè oi bức là những bữa cơm trưa đáng nhớ. Đáng nhớ vì cái cách chị Mai « nhồi nhét » cho ba thằng, đáng nhớ vì tình cảm mọi người dành cho nhau qua những câu chuyện phiếm không đầu không cuối về học hành, về cuộc sống. Chị Mai khi ấy đang ở trạng thái « cô đơn », chị chăm 4 đứa như chăm em ruột của mình (dù thằng Thân bằng tuổi chị) với sự chân thành khiến tôi cảm động và thấy thân thiết với chị ngay từ những ngày đầu. Đợt đó các đội tình nguyện sau khi làm việc thường tụ họp buổi tối ở Mễ Trì, đội tôi hay trốn phần vì ghét hoạt động Đoàn Đội, phần vì ở xa (xa nhất trong số các đội tuyển sinh), phần vì mệt mỏi. Nhưng cuối cùng thì tôi và chị Mai vẫn cố tham gia được một hay hai buổi gì đó, tôi vác Future sang tận Gia Lâm heo hút đèo chị tới Mễ Trì. Hai chị em cứ đi dọc đê sông Hồng rồi qua cầu Chương Dương lộng gió, vừa đi vừa « tâm sự » chuyện tình cảm của cả hai người, vui chuyện tới mức nhiều khi muốn quãng đường 15 km ấy dài thêm để chị em nói cho hết chuyện. Tiếc là năm đó tôi phải chuẩn bị đi Pháp nên không dự được buổi chia tay cuối cùng, bù lại chị Mai và cả đội sang hẳn sân bay tiễn tôi (hậu quả là thằng Đạt say xe lử đử). Tình cờ năm đó sang Pháp tôi cũng lại kết thân với một chị cũng tên Mai và cùng đoàn với một chị Mai khác. Hết mùa tình nguyện 2004 tôi lên năm thứ 3 còn chị Mai lên năm thứ 4, năm cuối Đại học. Hai chị em chẳng còn cơ hội gặp mặt trò chuyện, kỉ niệm đáng nhớ cuối cùng của tôi về chị có lẽ là lần chị mang một bông hoa quỳnh, loại hoa chỉ nở một lần vào buổi tối, sang tặng tôi nhân dịp sinh nhật. Mùa tình nguyện 2005 chị cũng tham gia nhưng không còn dư dả thời gian để tích cực như trước, sau này gặp trên mạng tôi biết thêm chị đã có người yêu, đã lâu rồi không còn gặp chị, hi vọng chị vẫn giữ được sự giản dị, chân thành như ngày nào. Mùa hè 2004 đội tôi còn làm quen được với đội tình nguyện nhí nhảnh của các em gái Văn hóa, trong đó đáng nhớ nhất là em, đúng ra là bạn, Hà. Em Hà rất cá tính, dù không xinh cộng thêm nước da đen nhẻm vì cái nắng tình nguyện nhưng Hà vẫn làm cả đội Tự nhiên phải chú ý vì những câu nói « thâm thúy » và sự năng nổ của một sinh viên tình nguyện thực sự (chứ không yểu điểu như các em còn lại trong đội). Em Hà cũng bất ngờ ra tận sân bay tiễn tôi. Tiếc là về sau tôi không còn giữ được liên lạc với em gái cá tính này, không hiểu giờ em làm gì và còn nhớ gì về những ngày hè tình nguyện ngắn ngủi năm đó không.

The King is dead.

[caption id="attachment_280" align="alignnone" width="300" caption="The King is dead."][/caption]

Mấy ngày không online, tôi lên vnexpress.net và đọc được ngay ở trang nhất tin Michael Jackson vừa qua đời, tự dưng thấy buồn buồn và có chút gì đó tiếc nuối. Có lẽ không phải mình tôi thấy buồn trước cái tin Ông vua nhạc Pop qua đời, dù đỉnh cao của “Vua” đã qua đi từ lâu, cũng chẳng phải vô lý khi vnexpress.net hay vietnamnet.vn đều đưa tin tức về cái chết của Michael Jackson ở mục Quốc tế thay vì mục Văn hóa như đối với mọi nghệ sĩ khác. Giống như nhiều người Việt Nam ở vào cái thời đất nước mới mở cửa về văn hóa những năm 90, tôi biết đến Michael Jackson lần đầu tiên qua những băng VHS chất lượng nhòe nhoẹt vì sang đi sang lại quá nhiều lần. Ở vào cái thời Madonna vẫn còn tóc dựng ngược hát “Papa Don’t Preach” hay hai anh chàng Pet Shop Boy đang bải hoải “It’s a Sin” với bộ mặt lạnh lùng thì Michael Jackson đã làm tất cả những ai có cơ hội xem clip của anh phải kinh ngạc về mức độ giải trí mà Michael mang lại cho những bài hát. Không chỉ tự sáng tác, tự hát với chất giọng thanh hiếm có, Michael còn khiến giới trẻ phát cuồng với những bước “Moon Walk”, những điệu nhảy nóng bỏng (tất nhiên thua xa những clip Hip Hop, R&B hiện đại), các màn chào sân khấu hoành tráng và tất nhiên cả những video clip được dàn dựng công phu không kém (thậm chí là hơn nhiều lần) các bộ phim Hollywood. Khi mà VTV3 còn chưa xuất hiện, MTV là khái niệm xa vời, cơ hội xem phim blockbuster Hollywood là không bao giờ có thì với người Việt, cụ thể là bố con tôi, quả thực chẳng có “bộ phim” nào hay hơn những “Black or White”, “Heal the World” hay “History”.

Có lẽ giới trẻ Việt Nam ngày ấy ai cũng ít nhiều yêu thích Michael Jackson, nửa vì những điệu nhảy điêu luyện, nửa vì các bài hát có nội dung đẹp được trình bày bằng chất giọng đẹp chẳng kém của Michael. Hiếm thấy một nghệ sĩ giải trí nào lại dành nhiều sáng tác cho những đề tài xã hội ít tính giải trí như Michael Jackson, từ chống chiến tranh với “Heal the World”, xóa đói nghèo với “We are the World”, bảo vệ môi trường với “Earth Song”, phản đối nạn phân biệt chủng tộc với “Black or White” và cả tuyên truyền phòng chống AIDS với “Gone Too Soon”. Đáng khâm phục hơn nữa là chất lượng nghệ thuật của những ca khúc “tuyên truyền” mà Michael Jackson sáng tác và trình diễn không hề thua kém những sáng tác nổi tiếng khác của anh như “Thriller”, “Billy Jean”. Đó là điều làm Ông vua nhạc Pop được người nghe (và xem) nhạc yêu quý nhất, nó giúp khỏa lấp đi một bộ mặt khác của Michael vốn được giới truyền thông báo chí “yêu quý”, đó là đời tư rắc rối và những hành xử gây nhiều tranh cãi của Michael Jackson, nhiều khi trái ngược hẳn với những ca từ đẹp đẽ do chính anh sáng tác. Phải chăng vì bị đào tạo từ bé để trở thành một nghệ sĩ giải trí, Michael đã không được chuẩn bị cho những thành công ập đến liên tiếp ngay khi anh chỉ vừa mới trưởng thành, đời tư của Michael Jackson dần bị báo chí, truyền hình làm cho méo mó, dị dạng hệt như chính những gì anh đã làm cho làn da và khuôn mặt của chính mình.

Những năm tháng biểu diễn liên tục ở các sân khấu lớn trước hàng trăm ngàn khán giả mang lại cho Michael Jackson nhiều tiền, rất nhiều tiền, nhưng nó cũng dần lấy đi của anh sức khỏe, sự tỉnh táo và biến anh trở thành một ông “Vua” cô độc. Bị đánh cắp mất tuổi thơ, Michael tự xây dựng một Neverland để biến mình thành Peter Pan trẻ mãi không già cùng những đứa trẻ anh yêu quý, kết quả là một trong số đó lôi anh ra tòa kiện vì tội “Lạm dụng tình dục” trong một vụ án chẳng có kết thúc dù nó lôi cả nước Mỹ vào cuộc. Bị (hay được) gắn cho cái mác Ông Vua nhạc Pop, Michael Jackson đi tới chỗ cưới con gái của Ông vua nhạc Rock&Roll trong một đám cưới cũng chẳng đi đến đâu. Cuộc đời Michael Jackson khiến tôi nghĩ đến một nhân vật nổi tiếng trong điện ảnh – Charles Foster Kane hay “Citizen Kane”, người thành công rực rỡ trong sự nghiệp để rồi chết trong cô độc ở Xanadu, dinh thự khổng lồ mà Kane xây cho riêng mình. Nói cho chính xác thì cuộc đời Michael Jackson không đến nỗi bi thảm như thế, anh có bạn – Elizabeth Taylor, một huyền thoại điện ảnh cũng có đời tư chìm nổi chẳng kém gì Michael, anh vẫn còn rất nhiều fan – những người đã đổ lệ trước cổng tòa án năm nào khi thần tượng của họ được tuyên trắng án, nay lại phải đổ lệ nơi cổng bệnh viện trước tin Michael đột tử, ông Vua nhạc Pop thậm chí còn có ba đứa con, những “động lực sống” giúp Michael tiếp tục sống, tiếp tục tập luyện cho ngày trở lại với sàn diễn cho dù sức khỏe của anh ngày một suy tàn. Một con người của công chúng trong suốt 40 năm như Michael có lẽ mong chờ ngày đó lắm, cái ngày anh lại đứng đầu bảng xếp hạng Billboard, cái ngày anh lại nhảy lên sàn diễn giữa tiếng hò reo của muôn vạn người hâm mộ. Michael Jackson chẳng còn bao giờ có cái cơ hội ấy, nhưng liệu kể cả khi anh vẫn còn sống, vẫn còn biểu diễn thì ngày ấy có đến không, khi mà Michael đã từng thất bại một lần, và trong cái thế hệ đình đám của anh đến giờ cũng chỉ còn duy nhất Madonna vẫn còn đứng được ở đỉnh cao?

Trong những khuôn mặt nổi bật của văn hóa Mỹ ập đến với Việt Nam thời đầu thập niên 90 còn có Mike Tyson-võ sĩ thép và Macaulay Culkin-ngôi sao nhỏ của “Ở nhà một mình” (“Home Alone”). Cũng giống như Michael, cả Tyson và Culkin đều là những thần đồng trong lĩnh vực của họ với những thành công đến từ rất sớm. Và buồn thay cũng giống như Michael, cả hai đều chìm dần vào quên lãng với những bê bối đời tư, Culkin lập gia đình năm 18 tuổi để rồi không bao giờ còn nhận được những vai lớn như khi còn bé, Tyson thậm chí còn bị tống vào tù, phá sản và phải đi … đóng phim khiêu dâm để trả nợ. Giờ đây Michael Jackson đã qua đời, không hiểu Culkin và Tyson còn hay nghĩ đến những giờ phút vinh quang của quá khứ hay không, không hiểu họ sẽ tiếp tục sống trên cái “Sunset Boulevard” của mình như thế nào? Ngẫm ra chưa chắc Michael đã “Gone Too Soon”, dù sao anh vẫn còn chút hào quang ngày nào, và những bài hát của anh có lẽ vẫn sẽ còn được người ta nghe đi nghe lại, xét đến tận cùng của một người nghệ sĩ, được người khác thưởng thức giọng hát hẳn đã là lời an ủi “You Are Not Alone” rồi. Vậy thì tạm biệt anh Michael Jackson, “There’s a place in your heart, and I know that it is love”!

(Tựa đề bài này lấy từ: The King is dead. Long live the King!

Ảnh lấy từ show "Invincible" của Michael Jackson, not that invincible at last, my King!)

Hơi buồn cười là cả bài tôi toàn dùng “anh” thay cho “ông” vì thực tế thì Michael Jackson cũng đã hơn 50 rồi. Có lẽ vì với tôi, cũng như nhiều người nghe nhạc khác, Michael Jackson mãi vẫn là tiếng ca lanh lảnh của “Thriller”, “You Are Not Alone”. Kỉ niệm riêng về nhạc của Michael mà tôi nhớ nhất có lẽ là lần cùng 10D1 và cô Hiên dạy Anh hát “Heal the World” trước toàn trường Chu Văn An, nhân dịp cuối năm 1999 thì phải. Chẳng còn hình dung được về “kết quả” màn trình diễn nhưng tôi vẫn nhớ mãi những buổi chiều Đông đến trường tập hát, ngồi ghế đá giữa sân trường trong tiếng gió quét lá xào xạc. Giờ thì Michael đã chết, liệu một ngày nào đó những kỉ niệm của tôi về cái mùa Đông đầu tiên ở Chu Văn An III rồi cũng sẽ chết?

<!--[if !mso]> <! st1\:*{behavior:url(#ieooui) } -->

Mấy ngày không online, tôi lên vnexpress.net và đọc được ngay ở trang nhất tin Michael Jackson vừa qua đời, tự dưng thấy buồn buồn và có chút gì đó tiếc nuối. Có lẽ không phải mình tôi thấy buồn trước cái tin Ông vua nhạc Pop qua đời, dù đỉnh cao của “Vua” đã qua đi từ lâu, cũng chẳng phải vô lý khi vnexpress.net hay vietnamnet.vn đều đưa tin tức về cái chết của Michael Jackson ở mục Quốc tế thay vì mục Văn hóa như đối với mọi nghệ sĩ khác. Giống như nhiều người Việt Nam ở vào cái thời đất nước mới mở cửa về văn hóa những năm 90, tôi biết đến Michael Jackson lần đầu tiên qua những băng VHS chất lượng nhòe nhoẹt vì sang đi sang lại quá nhiều lần. Ở vào cái thời Madonna vẫn còn tóc dựng ngược hát “Papa Don’t Preach” hay hai anh chàng Pet Shop Boy đang bải hoải “It’s a Sin” với bộ mặt lạnh lùng thì Michael Jackson đã làm tất cả những ai có cơ hội xem clip của anh phải kinh ngạc về mức độ giải trí mà Michael mang lại cho những bài hát. Không chỉ tự sáng tác, tự hát với chất giọng thanh hiếm có, Michael còn khiến giới trẻ phát cuồng với những bước “Moon Walk”, những điệu nhảy nóng bỏng (tất nhiên thua xa những clip Hip Hop, R&B hiện đại), các màn chào sân khấu hoành tráng và tất nhiên cả những video clip được dàn dựng công phu không kém (thậm chí là hơn nhiều lần) các bộ phim Hollywood. Khi mà VTV3 còn chưa xuất hiện, MTV là khái niệm xa vời, cơ hội xem phim blockbuster Hollywood là không bao giờ có thì với người Việt, cụ thể là bố con tôi, quả thực chẳng có “bộ phim” nào hay hơn những “Black or White”, “Heal the World” hay “History”.

Có lẽ giới trẻ Việt Nam ngày ấy ai cũng ít nhiều yêu thích Michael Jackson, nửa vì những điệu nhảy điêu luyện, nửa vì các bài hát có nội dung đẹp được trình bày bằng chất giọng đẹp chẳng kém của Michael. Hiếm thấy một nghệ sĩ giải trí nào lại dành nhiều sáng tác cho những đề tài xã hội ít tính giải trí như Michael Jackson, từ chống chiến tranh với “Heal the World”, xóa đói nghèo với “We are the World”, bảo vệ môi trường với “Earth Song”, phản đối nạn phân biệt chủng tộc với “Black or White” và cả tuyên truyền phòng chống AIDS với “Gone Too Soon”. Đáng khâm phục hơn nữa là chất lượng nghệ thuật của những ca khúc “tuyên truyền” mà Michael Jackson sáng tác và trình diễn không hề thua kém những sáng tác nổi tiếng khác của anh như “Thriller”, “Billy Jean”. Đó là điều làm Ông vua nhạc Pop được người nghe (và xem) nhạc yêu quý nhất, nó giúp khỏa lấp đi một bộ mặt khác của Michael vốn được giới truyền thông báo chí “yêu quý”, đó là đời tư rắc rối và những hành xử gây nhiều tranh cãi của Michael Jackson, nhiều khi trái ngược hẳn với những ca từ đẹp đẽ do chính anh sáng tác. Phải chăng vì bị đào tạo từ bé để trở thành một nghệ sĩ giải trí, Michael đã không được chuẩn bị cho những thành công ập đến liên tiếp ngay khi anh chỉ vừa mới trưởng thành, đời tư của Michael Jackson dần bị báo chí, truyền hình làm cho méo mó, dị dạng hệt như chính những gì anh đã làm cho làn da và khuôn mặt của chính mình.

Những năm tháng biểu diễn liên tục ở các sân khấu lớn trước hàng trăm ngàn khán giả mang lại cho Michael Jackson nhiều tiền, rất nhiều tiền, nhưng nó cũng dần lấy đi của anh sức khỏe, sự tỉnh táo và biến anh trở thành một ông “Vua” cô độc. Bị đánh cắp mất tuổi thơ, Michael tự xây dựng một Neverland để biến mình thành Peter Pan trẻ mãi không già cùng những đứa trẻ anh yêu quý, kết quả là một trong số đó lôi anh ra tòa kiện vì tội “Lạm dụng tình dục” trong một vụ án chẳng có kết thúc dù nó lôi cả nước Mỹ vào cuộc. Bị (hay được) gắn cho cái mác Ông Vua nhạc Pop, Michael Jackson đi tới chỗ cưới con gái của Ông vua nhạc Rock&Roll trong một đám cưới cũng chẳng đi đến đâu. Cuộc đời Michael Jackson khiến tôi nghĩ đến một nhân vật nổi tiếng trong điện ảnh – Charles Foster Kane hay “Citizen Kane”, người thành công rực rỡ trong sự nghiệp để rồi chết trong cô độc ở Xanadu, dinh thự khổng lồ mà Kane xây cho riêng mình. Nói cho chính xác thì cuộc đời Michael Jackson không đến nỗi bi thảm như thế, anh có bạn – Elizabeth Taylor, một huyền thoại điện ảnh cũng có đời tư chìm nổi chẳng kém gì Michael, anh vẫn còn rất nhiều fan – những người đã đổ lệ trước cổng tòa án năm nào khi thần tượng của họ được tuyên trắng án, nay lại phải đổ lệ nơi cổng bệnh viện trước tin Michael đột tử, ông Vua nhạc Pop thậm chí còn có ba đứa con, những “động lực sống” giúp Michael tiếp tục sống, tiếp tục tập luyện cho ngày trở lại với sàn diễn cho dù sức khỏe của anh ngày một suy tàn. Một con người của công chúng trong suốt 40 năm như Michael có lẽ mong chờ ngày đó lắm, cái ngày anh lại đứng đầu bảng xếp hạng Billboard, cái ngày anh lại nhảy lên sàn diễn giữa tiếng hò reo của muôn vạn người hâm mộ. Michael Jackson chẳng còn bao giờ có cái cơ hội ấy, nhưng liệu kể cả khi anh vẫn còn sống, vẫn còn biểu diễn thì ngày ấy có đến không, khi mà Michael đã từng thất bại một lần, và trong cái thế hệ đình đám của anh đến giờ cũng chỉ còn duy nhất Madonna vẫn còn đứng được ở đỉnh cao?

Trong những khuôn mặt nổi bật của văn hóa Mỹ ập đến với Việt Nam thời đầu thập niên 90 còn có Mike Tyson-võ sĩ thép và Macaulay Culkin-ngôi sao nhỏ của “Ở nhà một mình” (“Home Alone”). Cũng giống như Michael, cả Tyson và Culkin đều là những thần đồng trong lĩnh vực của họ với những thành công đến từ rất sớm. Và buồn thay cũng giống như Michael, cả hai đều chìm dần vào quên lãng với những bê bối đời tư, Culkin lập gia đình năm 18 tuổi để rồi không bao giờ còn nhận được những vai lớn như khi còn bé, Tyson thậm chí còn bị tống vào tù, phá sản và phải đi … đóng phim khiêu dâm để trả nợ. Giờ đây Michael Jackson đã qua đời, không hiểu Culkin và Tyson còn hay nghĩ đến những giờ phút vinh quang của quá khứ hay không, không hiểu họ sẽ tiếp tục sống trên cái “Sunset Boulevard” của mình như thế nào? Ngẫm ra chưa chắc Michael đã “Gone Too Soon”, dù sao anh vẫn còn chút hào quang ngày nào, và những bài hát của anh có lẽ vẫn sẽ còn được người ta nghe đi nghe lại, xét đến tận cùng của một người nghệ sĩ, được người khác thưởng thức giọng hát hẳn đã là lời an ủi “You Are Not Alone” rồi. Vậy thì tạm biệt anh Michael Jackson, “There’s a place in your heart, and I know that it is love”!

(Tựa đề bài này lấy từ: The King is dead. Long live the King!)

Nhật kí xa xứ - Part 26 - Đi thăm nghĩa trang (phần cuối)

Paris có 4 nghĩa trang lớn ở nội đô gồm Père-Lachaise, Montmartre, Montparnasse và Passy. Trong số này thì Père-Lachaise (lớn nhất) và Montmartre (lớn thứ ba) tôi đã đi thăm được từ khá lâu, còn Montparnasse (lớn thứ hai) và Passy (nhỏ nhất) thì cứ lần lữa mãi mà tôi vẫn chưa có dịp đến. Hơn thế, càng về sau « sở thích » thăm nghĩa trang của tôi càng « teo tóp » vì sự « động viên » của bạn bè, bất cứ đứa bạn nào khi nghe tôi thích thú khoe những kỉ niệm về mấy chuyến đi thăm nghĩa trang đều chân thành dành cho tôi những ánh mắt và lời động viên với ý nghĩa « thằng này dở hơi thật rồi ! ».

Nhưng nói như các em teen teen thì « ăn chơi sợ gì mưa rơi », cuối cùng tôi cũng tìm được dịp lên Paris để đi thăm hai nghĩa trang còn lại trong kế hoạch. Passy và Montparnasse tuy nằm cách nhau khá xa (Passy nằm gần trung tâm Paris nhất trong số 4 nghĩa trang còn Montparnasse nằm xa về phía Đông Nam) nhưng cả hai đều có một đặc điểm chung là nằm ngay cạnh hai cái « cột » của Paris – Passy nằm gần tháp Eiffel còn Montparnasse nằm gần Tour Montparnasse. Do nằm ở trung tâm nên Passy có hai đặc điểm nổi bật là diện tích nhỏ và chủ yếu dành chỗ chôn cất cho giới quý tộc hoặc gia đình giàu có. Đây là nơi yên nghỉ của hầu hết các gia đình sở hữu những mác thời trang (« haute couture ») nổi tiếng Paris như Guerlain, Givenchy, rồi các dòng họ gắn liền với các tập đoàn công nghiệp hàng đầu nước Pháp như Renault, Citroën, Dassault, và một số cái tên nổi tiếng của giới quý tộc – hoàng gia lưu vong ở Paris như công chúa Leila Pahlavi của hoàng gia Iran và một cái tên quen thuộc – cựu hoàng Bảo Đại, vị vua cuối cùng trong lịch sử hơn 1000 năm phong kiến Việt Nam. Ngày tôi đi thăm Passy thời tiết khá tệ, mây đen kín trời, mưa rả rích, gió mạnh, tóm lại là hoàn toàn không thích hợp cho những chuyến đi thăm nghĩa địa và tìm mộ. Vì thế mà tôi tìm mãi vẫn không ra được mộ vị cựu hoàng này, thời gian thì chẳng còn nhiều và tôi đã bắt đầu tính đến chuyện bỏ việc đi tìm mộ để kiếm nơi nào đó tươi sáng hơn đi thăm. Nghe như tiểu thuyết hoặc truyện kể thầy bói nhưng đúng lúc ấy thì trời hửng nắng và tôi lập tức tìm được mộ của cựu hoàng Bảo Đại nằm khiêm nhường ở một góc khuất của nghĩa trang. Mộ của vị vua cuối cùng này được ốp đá hoa cương đen (màu rất hiếm gặp ở các nghĩa trang Paris), thiết kế theo kiểu bài vị phương Đông đơn giản và khá nhỏ so với nhiều ngôi mộ khác (tuy vẫn lớn hơn mộ công chúa Pahlavi). Trên bia mộ có khắc tên húy của Bảo Đại cùng phần dịch tiếng Pháp ghi rõ « Hoàng đế Việt Nam ». Nhìn thấy mộ vị cựu hoàng nằm trơ trọi giữa những ngôi mộ Pháp, tôi chợt tự hỏi không biết vị vua cuối cùng này có từng ước muốn được chôn cất ở nơi quê nhà bên cạnh phần mộ tổ tiên ở Huế không ? Dù sao Bảo Đại cũng từng có một câu nói đáng nhớ :  « Thà làm công dân một nước độc lập còn hơn làm vua một nước lệ thuộc », tôi hy vọng ông cựu hoàng sẽ không phải chịu chung số phận như vị hoàng đế cuối cùng của Pháp – Napoléon III, nằm lại nơi đất khách (Anh) và chẳng biết ngày nào mới được trở về cố quốc. Và thật hay nữa nếu trở về Huế cùng Bảo Đại có di cốt của hoàng hậu, người vợ đầu tiên của ông – Nam Phương Hoàng hậu. Người phụ nữ đẹp nổi tiếng một thời của Việt Nam ngày nay cũng nằm ở Pháp, chính xác hơn là bà an nghỉ ở một thôn quê hẻo lánh nào đó mạn Tây Nam gần Bordeaux.

Mộ cựu hoàng Bảo Đại, phía sau là tháp Eiffel.

Số ngôi mộ nổi tiếng ở Passy không nhiều, ngoài mộ của giới quý tộc và nhà giàu thì giới nghệ sĩ chỉ có một số ít người an nghỉ ở đây, nổi bật trong số đó là Claude Debussy và Edouard Manet. Debussy, nhà soạn nhạc đầu đàn của trường phái lãng mạn với « Claire de Lune » nổi tiếng, yên nghỉ trong một ngôi mộ hoàn toàn bình thường và quá nhỏ bé so với tầm vóc của người nhạc sĩ. Nếu không có bản đồ chỉ dẫn thì có lẽ du khách cũng chẳng thể nào nhận ra dòng chữ mạ « Claude Debussy » được khắc chìm trên một ngôi mộ nhỏ và nằm ở góc xa nhất của Passy. Giờ tôi mới hiểu ngôi mộ lẻ loi của Georges Bizet ở Père-Lachaise không phải trường hợp cá biệt, mà thực tế thì điều đó cũng chẳng còn quan trọng, vì tên tuổi của họ đã sống mãi với những tác phẩm bất hủ, dù họ có an nghỉ ở nơi nào thì tên tuổi những nhạc sĩ này vẫn luôn nằm ở hàng đầu trong các sách giới thiệu về nhạc cổ điển.

Mộ của Claude Debussy và Edouard Manet.

Nếu như Passy nằm cạnh cái « cột » đẹp nhất Paris là tháp Eiffel thì nghĩa trang Montparnasse lại « phải » nằm cạnh cái « cột » xấu xí nhất của Paris – Tour Montparnasse. Tour Montparnasse là một tòa nhà chọc trời xây dựng vào thập niên 1960, vào thời đó đây là tòa nhà cao nhất ở châu Âu. Nhưng « cao nhất » không có nghĩa là « đẹp nhất », nỗi xấu hổ về kiến trúc của người dân Paris không khác gì một cái ống khói 60 tầng đen ngòm chọc thủng không gian cổ kính và đầy chất văn hóa của kinh đô ánh sáng, người Paris thậm chí còn châm biếm tòa nhà này bằng một câu ví von ;  « Nơi đẹp nhất để ngắm thành phố Paris là từ đỉnh Tour Montparnasse, vì chỉ có trên đỉnh của nó thì người ta mới không phải nhìn thấy chính cái tháp xấu xí này ». Chính Tour Montparnasse đã khiến người Paris « cạch » hẳn ý định xây nhà cao tầng ở nội đô, và vì thế giữ được cho thành phố một dáng vẻ cổ kính mà không thành phố loại A (Alpha city) nào của thế giới (gồm Paris, London, New York và Tokyo) có được – toàn bộ các công trình cao tầng của Paris hiện đều được tập trung ở khu La Défense nằm ngoài rìa thủ đô. Quay trở lại với nghĩa trang Montparnasse. Nằm xa về phía Đông Nam, gần với khu sinh sống của người nhập cư, nghĩa trang Montparnasse có đặc điểm nổi bật là nơi chôn cất của rất nhiều người Do Thái và người Pháp gốc nước ngoài. Ở đây có nhiều ngôi mộ mang biểu tượng sao 6 cánh (biểu tượng của đạo Do Thái) tới mức nó giống như một nghĩa trang Do Thái hơn là một nghĩa trang Pháp – vốn là đất nước đa số theo Công giáo. Và đương nhiên theo cái lẽ thường mà đến Hitler cũng nhận ra – người Do Thái là một dân tộc thông minh, chăm chỉ và tài năng bậc nhất trên Trái Đất, ở Montparnasse cũng có rất nhiều người nổi tiếng trên đủ mọi lĩnh vực-là dân Do Thái, an nghỉ. Trong số này có người Do Thái nổi tiếng nhất trong lịch sử cận đại Pháp – trung tá Alfred Dreyfus, đây là nạn nhân của « Vụ Dreyfus », vụ án gián điệp mang tính chất bài Do Thái (antisémitisme) từng khiến cả xã hội Pháp xáo trộn. Bên cạnh Dreyfus còn nhiều người Do Thái nổi tiếng khác như nghệ sĩ tiên phong của nghệ thuật thế giới nửa đầu thế kỉ 20 – Man Ray. Được biết tới trên nhiều lĩnh vực, Man Ray nổi tiếng nhất với vai trò nhiếp ảnh gia. Tuy yên nghỉ cùng vợ trong một ngôi mộ đơn giản nằm giữa vô vàn nấm mộ khác của Montparnasse, người hâm mộ nhiếp ảnh vẫn tìm được đén với Man Ray, thay vì những hòn sỏi đặt lên mộ-một truyền thống đẹp của người thăm nghĩa trang, người hâm mộ Man Ray đặt lên mộ của ông những cuộn phim, dù là một ngày mưa gió, tôi vẫn thấy rất nhiều những cuộn phim như thế trên ngôi mộ của Man Ray.

Mộ của Alfred Dreyfus và Man Ray.

Bên cạnh những người Do Thái, Montparnasse còn có nhiều ngôi mộ của những người nhập cư nổi tiếng, mà với tôi nổi tiếng nhất là mộ của thiên tài cờ vua Alekhine, một trong những người đi tiên phong cho trường phái cờ vua Nga vốn luôn đứng đầu thế giới. Alekhine yên nghỉ cùng vợ trong một ngôi mộ có khắc hẳn một bàn cờ bằng đá, trên đó thay vì những quân cờ, người hâm mộ cũng lại đặt lên những viên sỏi để tỏ lòng kính trọng với một trong những cái tên nổi tiếng nhất trong lịch sử cờ vua thế giới.

Mộ của Alexandre Alekhine.

Ngôi một nổi tiếng và nhiều người đến thăm nhất của Montparnasse là một nhân vật mang trong mình cả dòng máu Nga và Do Thái – Serge Gainsbourg. Với những người không ở Pháp thì có lẽ Gainsbourg chỉ nổi tiếng với vai trò nhạc sĩ sáng tác ca khúc « Poupée de cire, poupée de son », mà Mỹ Tâm hay hát lời Việt là « Búp bê không tình yêu », nhưng với người Pháp, hay đúng hơn là với nhiều thế hệ thanh niên Pháp thì Gainsbourg là một thần tượng lớn, người không chỉ có những tác phẩm nghệ thuật (bài hát, phim) nổi tiếng mà còn tạo ra một phong cách sống khác – lãng tử, cuồng nhiệt và mang chút gì đó nổi loạn, đúng như lời bài hát « Je t’aime, moi non plus » mà Serge sáng tác và hát cùng nàng thơ (muse) của mình là Jane Birkin (con gái của hai người là Charlotte Gainsbourg vừa giành giải nữ diễn viên xuất sắc nhất tại LHP Cannes với một bộ phim nổi loạn – « Antichrist »). Hơn thế nữa, Gainsbourg lại qua đời khá sớm (63 tuổi) vì vậy hình ảnh người nghệ sĩ với điếu thuốc gắn chặt trên môi của Serge lại càng in đậm trong văn hóa đương đại Pháp. Có thể là một so sánh khập khiễng nhưng vị trí của Gainsbourg trong văn hóa Pháp cũng giống như vị trí của Kurt Cobain với văn hóa grunge Mỹ. Minh chứng cho sự nổi tiếng của Serge chính là ngôi mộ của ông (Gainsbourg được chôn cất cùng bố mẹ) – ngôi mộ này luôn tràn ngập, không chỉ sỏi, mà là hoa, đồ lưu niệm, thuốc lá, bật lửa và vé tàu điện ngầm. Dường như ai đến nơi đây cũng muốn đặt lại một thứ gì đó để nói rằng mình đã từng đến và từng tỏ sự yêu mến với Serge.

Mộ của Serge Gainsbourg

Là nghĩa trang lớn thứ hai ở nội đô Paris, Montparnasse có lẽ cũng chỉ đứng sau Père-Lachaise về số lượng mộ của những người nổi tiếng. Trong số rất nhiều người Pháp nổi tiếng được chôn cất ở đây phải kể tới Henri Poincaré-người đặt nền móng cho Vật lý học hiện đại, Charles Baudelaire-nhà thơ được cả nước Pháp yêu quý, Henri Langlois-cha đẻ của điện ảnh Pháp, Jean Seberg-ngôi sao điện ảnh Pháp với mái tóc ngắn nổi tiếng trong « A bout de souffle », Marguerite Duraz-tác giả của « L’amant » (« Người tình » - từng được chuyển thể thành phim điện ảnh quay ở Việt Nam), Barthodi-tác giả tượng Nữ thần tự do và rất nhiều người khác. Trong số các ngôi mộ Pháp « gốc » thì nổi tiếng nhất là ngôi mộ chung của hai nhà triết học hiện sinh Jean-Paul Sartre và Simone de Beauvoir, đây cũng là ngôi mộ có nhiều sỏi (một viên của tôi), vé tàu điện và hoa nhất ở Montparnasse (sau mộ của Serge Gainsbourg).

Ba ngôi mộ khiêm nhường của Barthodi, Poincaré và Duraz

Mộ của Jean Seberg. Nữ diễn viên này được yêu quý tới mức khách tới thăm mộ cô tự động đặt sỏi theo hình trái tim.

Ngôi mộ nổi tiếng của Jean-Paul Sartre và Simone de Beauvoir, hai nhà triết học hiện sinh và thiên tả

Tôi muốn kết thúc bài viết này bằng hình ảnh một ngôi mộ đặc biệt. Đó không phải là một ngôi mộ của người nổi tiếng-mục đích viếng thăm chính của tôi khi đến các nghĩa trang, mà chỉ là nơi yên nghỉ của một người tôi không hề quen biết. Nhưng ngôi mộ này lại mang những ý nghĩa tốt đẹp mà người ta thường bỏ quên khi nghĩ về nơi an nghỉ của những người đã khuất, đó là những ngôi mộ-nơi chôn cất những người quá cố, cũng chính là nơi những người đang sống gửi gắm quá khứ, và qua đó sống đẹp hơn và yêu đời hơn, vì một lẽ đơn giản-họ đang sống :

Chữ ghi trên bia mộ : Cho Người bạn lớn của chúng tôi – Ricardo – Qua đời quá sớm, trẻ trung, đáng yêu và đẹp đẽ - 10 tháng 6 năm 52 – 21 tháng 9 năm 89

Old Diary - Part 6 - Bức ảnh cũ

[caption id="attachment_253" align="alignnone" width="450" caption="6A1 (1996)"][/caption]



Tự dưng Vũ Hiệp post lên facebook cái ảnh này, cái ảnh mà mình chưa bao giờ được xem và là cái ảnh đầu tiên của mình về 6A1. Phải mất một lúc lâu mình mới nghĩ ra đây có lẽ (chỉ « có lẽ » thôi) là ảnh chụp nhóm 1 bên bờ Hồ Tây sau khi học xong ở nhà bác Nhĩ. Thực ra là một phần của nhóm 1 thì đúng hơn, vì ít ra trong ảnh không có thằng Tuya, chưa kể toàn bộ con gái nhóm 1 (mà chắc chắn sẽ có Đặng Lưu Phương Anh, Khánh Thủy, Vân Trang, Mai Phương, Thu Thủy, Hoàng Anh). Lại nhắc đến thằng Tuya, lâu lắm rồi không gặp cái thằng có tên đặc biệt nhất Chu Văn An từ cấp 1 đến cấp 3 này – Panh Tuya, bố nó – họa sĩ Nguyễn Bảo Toàn hay « Toàn xồm » như A1 vẫn gọi, yêu hội họa tới mức đặt tên cả hai đứa con là đồ vẽ, chị thằng Tuya (trông hiền lành khắc hẳn thằng em) là chị Toan – toile trong tiếng Pháp là vải vẽ, còn thằng Panh Tuya – peinture trong tiếng Pháp là bức tranh. Tuya là thằng đầu tiên mình quen khi bước chân vào 5A2, nơi mọi người vốn hầu hết đã học cùng hoặc biết nhau từ lớp 4, mình vẫn còn nhớ cái áo phông màu cam của nó trong lần xếp hàng đầu tiên ở 5A2. Hồi bé thằng này ngoan, đá bóng hay và học rất giỏi – nhóm 1 cho đến hết lớp 8 thì phải, nhưng hình như càng lớn thằng Tuya học càng sút, hoặc ít ra là mình tưởng như thế, vì cũng lâu quá rồi không gặp nó. Chẳng biết anh kỹ sư Toán ứng dụng Bách Khoa giờ đang làm cái gì.

Quay lại bức ảnh quý giá. Hàng ngồi có 4 đứa từ trái sang là Quân Phượng, Vũ Hiệp, Khôi và Hải cẩu. Hàng đứng từ trái sang là Quang bò, Lân Tín, Tùng Hoàng, Việt Dũng, Hải Nam, mình, Trung Điều và Minh Sơn. Quân Phượng cũng ở ngõ 29 như mình, như vậy là 6A1 có tới 3 thằng ngõ 29 Thụy Khuê là mình, Huy Sơn và Quân (Phượng là tên mẹ nó nhưng bị gắn chết với tên nó, đến nỗi mà giờ mình vẫn chẳng nhớ nổi tên bố nó là gì). Quân Phượng hồi đó rất thân với thằng Tú, đến lớp 7 thì nó chuyển sang Giảng Võ, lớp 10 thì lại chuyển ngược về D2 CVA. Mặc dù cùng ngõ nhưng mình không chơi với thằng này, thậm chí không hiểu vì sao còn nghĩ nó học kém-mặc dù nhìn ảnh thì rõ ràng nó cùng nhóm với mình, cái « định kiến » buồn cười này theo mình mãi đến lớp 9 khi nhìn thấy nó ở kỳ thi Olympic Toán ở Trưng Vương, phản ứng đầu tiên của mình là buông một câu hỏi ngớ ngẩn : « Giờ ông cũng được thế này cơ à ?!». Thực tế thì thằng này tuy ham chơi nhưng học giỏi (ít ra là hơn mình), dù ít dù nhiều nó cũng là một trong những đứa D2 được giải Quốc gia Tin. Có lẽ ấn tượng sâu sắc nhất về thằng Quân lại là về chị nó, hay đúng hơn là chuyện yêu đương của chị nó. Chị thằng Quân khá lùn, và không hiểu sao lại chọn yêu một anh cao lênh khênh, đôi chênh lệch này yêu nhau suốt thời học cấp III ở CVA (ít ra là thế) và rất hay đi với nhau, có lẽ cả CVA thời ấy đều phải nhớ cái cặp chênh lệch này (thời của mình có rất ít đôi công khai tình cảm kiểu này, và đôi chênh lệch thế này chỉ có một), tới mức mà một dạo mẹ mình còn phải hỏi xem dạo này chị thằng Quân còn yêu anh cao kều đấy không.

Ba thằng còn lại của hàng ngồi đều thuộc dạng ngoan của A1, thằng Vũ Hiệp chơi thân với mình suốt thời lớp 8 khi hai thằng học nhóm 2, cuối năm nay là nó lấy vợ, thật tiếc là mình không thể dự, nếu dự thì chắc là vui lắm vì sẽ gặp nhiều bạn cũ, thằng Hiệp vốn là thằng rất « cool » (theo tiêu chuẩn chuyên Toán thời ấy) và quảng giao, lần thi Olympic Toán ở Trưng Vương mình cứ tròn mắt ngạc nhiên vì không hiểu sao ai nó cũng quen biết và chào hỏi được. Thằng Khôi và thằng Hải hồi đấy hình như chơi thân với nhau, cả hai thằng đều rất ngoan, học giỏi và đều được làm tổ trưởng thì phải (vì ít ra thì ở 7, 8 và 9A1 cả 2 thằng đều làm tổ trưởng 2 cái tổ dở hơi nhất là tổ 2 và tổ 3) , nhưng càng lớn hai thằng hình như càng xa nhau và « phú quý giật lùi » nữa, giờ thì một anh kỹ sư điện tử viễn thông Bách khoa, một anh cử nhân Kinh tế, dù sao thì mình vẫn quý cả hai đứa vì luôn cảm giác bọn nó ngoan và ít, rất ít thay đổi so với những ngày còn học chung ở A1.

Hàng đứng đông người hơn và thành phần cũng « phức tạp » hơn hàng ngồi. Thằng Quang bò học với mình ngay từ những ngày lớp 1, vậy mà đến lớp 4 nó lại nhảy vọt lên 4A1 làm các cụ nhà mình, đặc biệt là cụ giai có vẻ không hài lòng vì « sao nó học kém con mà giờ nó lại học chuyên Toán ». Thằng này cũng thuộc dạng « phú quý giật lùi » về chuyện học hành thì phải, mình vẫn còn nhớ ngày cuối cùng trước khi thi Đại học mình, thằng Vũ và thằng Phương qua nhà thằng này chơi, bốn thằng vẫn nói chuyện rất hăng hái về việc « phải học thuộc mấy cái định lý trong SGK Toán » để còn đi thi, cuối cùng thì hình như nó trượt Bách Khoa và phải học Giao thông. Chẳng biết bây giờ nó làm gì, chỉ thấy càng ngày càng béo, à mà vẫn không hiểu tại sao lớp mình không gọi nó là Quang béo hay Quang Thao (tên mẹ nó, bác Thao làm hội trưởng hội phụ huynh A1 suốt mấy năm) mà lại là Quang bò. Lân Tín hồi đấy công nhận đẹp trai, càng lớn nó càng gầy đâm càng thua xa thầy, thằng này thì lúc nào cũng học giỏi, lại còn đá bóng hay, lớp phó nữa (không hiểu sao các thầy thích cho con gái làm lớp trưởng A1 thế, hết Vân Trang lớp 6 cho đến Hoàng Anh lớp 7, 8, 9), đúng tiêu chuẩn hotboy (của dân chuyên Toán), vậy mà không hiểu sao hồi cấp II không có em gái nào hâm mộ ? Và thực tế thì chắc con trai A1 cũng « dull » thật, vì nói chuyện với em Hạnh học A2 kém mình 1 tuổi, thấy em cũng chỉ ấn tượng anh Đức galant cao lớn đẹp trai, chứ còn đến tầm như Minh Sơn hay Hiền cú là « không có tên tuổi » rồi. Thằng Tùng Hoàng thì đúng là trông ảnh cũng không khác gì tính cách của nó – nổi loạn. Thằng này làm mình hơi « sợ » từ ngày lớp 5 vì nó có vẻ đầu gấu, và thực tế thì nó cũng nổi danh với nhiều huyền thoại dạng « vác gạch đuổi bảo vệ ». Tuy nhiên mình vẫn phục nó vì nó rất thông minh dù cực kỳ lười và ham chơi. Ngồi cùng tổ với nó suốt mấy năm cấp II, chẳng bao giờ mình thấy thằng này học bài hay chuẩn bị bài ở nhà, vậy mà nó muốn thi vào đâu thì đều đỗ vào đó (và điểm cao là đằng khác). Nghe nói nó học Bách Khoa được vài năm chán quán lại nhảy sang Kinh tế, không hiểu bây giờ nó làm gì rồi.

Thằng bên cạnh Tùng Hoàng là Việt Dũng, hay Dũng đen, Việt Dũng B (6A1 còn một thằng Việt Dũng nữa, đến lớp 7 thì cả hai thằng đều chuyển đi). Thằng này mình quen từ ngày hai thằng còn học chung lớp cờ vua thầy Ban ở trường 10-10 (chắc thời đó mình học khoảng lớp 2, lớp 3 thì phải), thằng Tùng Hoàng hồi đó cũng từng học cờ vua mấy buổi nhưng rồi lại bỏ. Ấn tượng hồi đó chỉ là thấy thằng này chơi cờ vua giỏi, từng có lần thắng cả thầy Ban thì phải. Sau vào 5A2 bất ngờ gặp lại nó, giờ mới biết nó học vào loại giỏi nhất của 5A2, con trai 5A2 hồi đó có Lân, Đức Anh, Việt Dũng, Tuấn Linh, Hồ Lê Việt Hưng – duy có Lân Tín học cùng mình đến 9A1, còn lại thì tứ tán, Đức Anh và Việt Dũng thì hình như học khối chuyên, Tuấn Linh học D2 CVA rồi khoa Kinh tế (nhà thằng này hình như rất giàu), Việt Hưng học Hóa Ams rồi đi Mỹ. Buồn cười là hồi bé Việt Hưng trông dull nhất trong số 5 đứa, lại hay khóc nhè, thì lớn lên lại trông sáng sủa nhất hội và có người yêu rất xinh (đấy là mình nghe đồn thế). Thằng Việt Dũng học giỏi, đá bóng hay nhưng lầm lì, ít nói. Mãi đến vừa rồi mình mới bất ngờ biết trang facebook của nó, và bất ngờ vì nó học đại học ở Nha Trang (trường thủy sản) và bây giờ đang học ở Đài Loan. Trông nó trong ảnh cũng khác nhiều làm mình không nhận ra (phải đến khi thằng Khôi tag Việt Dũng trong ảnh mình mới biết « nó là nó »), chỉ có một thứ vẫn không đổi đó là hình như nó vẫn đá bóng hay. Chẳng hiểu « ông bạn cờ » của mình còn nhớ mình là ai không, vì thực tế giai đoạn nói chuyện nhiều nhất của mình với nó chỉ là những ngày học cờ cùng nhau cách đây đã hơn 15 năm rồi.

Thằng Hải Nam là một trường hợp đặc biệt của 6A1, nó « rơi » xuống 6A1 từ một chỗ nào đó không ai biết, và nó làm cả lũ phải há hốc mồm vì sau giờ tan học thêm khi bố nó đến đón, hai bố con nói chuyện với nhau bằng … tiếng Anh, và chỉ có tiếng Anh không chêm thêm câu tiếng Việt nào. Theo mình nghe kể lại thì bố nó làm nghề ngoại giao, và buộc nó nói tiếng Anh nhiều như vậy để luyện cho nó giỏi ngoại ngữ từ bé. Đương nhiên là trong giờ tiếng Anh của cô Cúc nó học giỏi nhất, 10 phẩy thì phải, nhưng mình vẫn nhớ mãi một lần nó « bị » cô cho 9 và nó có vẻ ấm ức lắm, với một thằng học tiếng Anh làng nhàng (và cũng chẳng thích gì môn này) như mình thì việc « 9 mà còn ấm ức » quả thực lạ lùng. Đến lớp 7 thằng Nam lại biến mất, không hiểu giờ nó làm gì, có làm nghề ngoại giao như bố nó không. Thằng Trung Điều trong ảnh bé nhất hội, và cho đến lớp 9 thì nó vẫn là thằng lùn nhất lớp, ấy thế mà nó lại thành thằng thứ 2 trong hội 9A1 lấy vợ (thằng thứ nhất lấy vợ của 9A1 là thằng Linh Dũng, cũng là một thằng lùn nữa), giờ nó đã có con, hình như là con gái thì phải. « Thanh niên » dép lê tất xù cuối cùng là thằng Đức Minh, « hotboy 9A1 ». Thằng này cũng thuộc dạng thông minh học giỏi, lại còn đá bóng hay và đẹp trai, nhà giàu, vậy mà cũng không hiểu tại sao cho đến hết cấp II mình không thấy có em nào theo đuổi nó ? Đến cấp III thì thằng này lười học và không còn đứng đầu lớp nữa, tuy nhiên nó lại nổi bật vì nhiều thứ khác, tiêu biểu là vở kịch Tấm Cám diễn trước trường. Nó « hot » đến mức Thảo béo và Thiên Hương khi được bạn đề nghị giới thiệu con trai D1 để gọi điện trêu, Đức Minh cũng đứng đầu danh sách. Chắc nó phải có một cơ số em gái theo đuổi, mình chỉ biết một trong số đó. Đó là một em gái tính rất hay, trông hiền lành và ngoan ngoãn, mình vẫn ấn tượng mãi cảnh em ý đội mưa đến nhà Đức Minh ngày thằng này bay đi Ukraina. Thằng Đức Minh không hiểu đã có người yêu chưa, mình vẫn có hy vọng khá buồn cười là em này và thằng Đức Minh thành được một đôi, vì cả hai đều thông minh, tính hay và mình đều rất quý. Thật tiếc là mình quý thằng Minh hơi muộn (vì nhận ra nó là một thằng tử tế hơi muộn).

Mình hồi đó trông cao gần nhất hội, thời đó mình vẫn nhớ là đang bắt đầu dậy thì. Thật may là quyển Từ điển bách khoa tập 1 có đến hết vần Đ, nhờ thế mình đủ hiểu những thay đổi về thể chất trong suốt thời gian đó là dấu hiệu của tuổi dậy thì. Hồi đó ốm suốt, vẫn nhớ có đợt nằm ốm ở nhà xem Bao Công, đến gội đầu cũng bắt mẹ mang chậu thau lên gác để mình vừa gội vừa xem được Bao đại nhân với Công Tôn tiên sinh. Lớp 6 nói chung là giai đoạn khủng hoảng và nhiều ức chế, mình lười học, mang tiếng học nhóm 1 nhưng suốt ngày bùng học, kết quả là sa sút nặng nề và thất bại thê thảm khi thi vào lớp 7. Ngày đó 6A1 và 7A1 bị trường nhét vào cái phòng học xấu xí, ngăn cách bằng một cái phên, cứ lớp này im lặng thì lớp kia ồn ào và ngược lại, đâm cả hai lớp ghét nhau như chó với mèo, ghét đến mức lôi nhau ra cái bể nước bên cạnh để « đại chiến », giờ thì cả cái lớp học xấu xí và cái bể nước ấy đều đã thành « dĩ vãng », thành gạch vụn. Chẳng nhớ hồi đó lớp mình ngồi thế nào (chứ từ lớp 7 là mình đã bắt đầu nhớ gần như toàn bộ vị trí của mỗi đứa trong lớp), chỉ nhớ mình ngồi bàn thứ 2 từ dưới lên, bàn còn có thằng Đình Minh, Thủy bầu. Có lần bọn nó chơi ủn đẩy, Thủy bầu ngã vào người mình làm mình tí thì … thích bạn Thủy. Thủy bầu học giỏi từ bé cho đến lớn, vừa tốt nghiệp Master ở NUS và chắc là sẽ thành một nhà ngoại giao giỏi.

Từ một bức ảnh nhỏ mà mình nhớ ra được bao nhiêu thứ tưởng như đã quên lãng. Hay thật.

Nhật kí xa xứ - Part 25 - Đêm bảo tàng (4)

Tên đầy đủ của bảo tà ng Guimet là Bảo tà ng quốc gia nghệ thuật châu � (Musée national des arts asiatiques), nơi trưng bà y các sản phẩm nghệ thuật cổ đại-trung đại và cận đại của các nước châu � từ Nhật Bản tới Afghanistan mà nước Pháp đã cướp/mua/khai quật được trong suốt hơn một thế kỉ tung hoà nh ở đây. Tuy Pháp « chỉ » phải đứng thứ hai sau đế quốc Anh v� mức độ khai thác thuộc địa ở châu � nhưng qua những gì tôi đ�c được trên mạng và trông b� ngoà i của bảo tà ng thì Guimet « có vẻ » nh� bé và nghèo nà n v� mặt hiện vật.

Mặt ti�n của bảo tà ng Guimet ở Quảng trư�ng Alma. Phía bên tay trái của bảo tà ng là Viện Viễn đông Bác cổ nổi tiếng, thật ngạc nhiên là trụ sở của Viện lại là một tòa nhà nh� bé, xấu xí, kém xa so với cơ sở cũ của nó ở Việt Nam – nay là Bảo tà ng Lịch sử Việt Nam

Tôi đã nhầm ! Bộ sưu tập của bảo tà ng Guimet, dù đã san bớt cho Bảo tà ng kè Branly và Viện Thế giới Ả Rập, vẫn cực kì đồ sộ. Tất cả các n�n văn hóa lớn của châu � đ�u có hiện vật tại đây, và đó đ�u là những hiện vật độc đáo, tinh tế và quý giá nhất. �ương nhiên nơi tôi quan tâm nhất vẫn là gian trưng bà y v� Việt Nam, nơi lưu giữ hiện vật khảo cổ quý giá nhất trong lịch sử mấy nghìn năm của nước ta – Trống đồng �ông Sơn. Nhưng phải thừa nhận một sự thật rằng gian trưng bà y của Việt Nam, nếu trừ đi gian Chăm Pa, thì thuộc và o hà ng nh� bé, sơ sà i và « nhạt nhẽo » nhất trong số các gian trưng bà y ở Guimet, thậm chí là thua kém cả các n�n văn hóa nh� như Nepal (chứ chưa cần nói đến các n�n văn hóa « lớn » như Campuchia, Afghanistan hay ba cây đại thụ của Guimet là Nhật Bản, Trung Quốc và Ấn �ộ). Khó có thể tin rằng sau 80 năm cà y nát nước ta, ngư�i Pháp lại « chỉ » mang v� từng nà y hiện vật, phải chăng n�n văn hóa Việt Nam … chỉ đến thế, hay tất cả những gì tinh túy nhất của Việt Nam đã bị nhà Minh phá hủy và cướp bóc trong vòng mấy chục năm đô hộ ? Hy v�ng tôi sớm có dịp tới Bảo tà ng Cố cung Bắc Kinh để tự trả l�i câu h�i của mình. Quay lại với gian trưng bà y của Việt Nam, « ngôi sao » trống đồng �ông Sơn quả thực rất ấn tượng với những nét hoa văn tinh tế và những đư�ng cong đáng tự hà o của một hiện vật được tạo tác từ cả nghìn năm trước Công nguyên. Bên cạnh chiếc trống đồng quý giá, gian Việt Nam chỉ còn một số đồ sứ với mức độ tinh xảo vừa phải có niên đại khoảng thế kỉ 15, 16 cùng hai bức tượng Quan Âm có niên đại thế kỉ 17, 18. Tuy khá nghèo nà n nhưng dù sao tôi cũng có một tự hà o nh� rằng hiện vật của Việt Nam, dù bị kẹp giữa hai cực văn hóa khổng lồ là Trung Quốc và Khmer, vẫn có những nét riêng không bị trộn lẫn.

Muôn năm chế độ Night snapshot của S2 IS.

Tượng Quan Âm chùa Liên Trì, thế kỉ 17 – �ĩa sứ thế kỉ 16 – Tượng Quan Âm Tượng Quan Âm thế kỉ 18

Việt Nam còn một gian khác lớn hơn dà nh cho các hiện vật th�i kì Chăm Pa ở Mỹ Sơn thế kỉ 11, 12. Tuy chúng rất đẹp và tinh tế nhưng tôi không có nhi�u ấn tượng lắm vì chúng (đương nhiên) giống hệt các hiện vật « anh em » của n�n văn hóa Khmer-Campuchia vốn chiếm nguyên 2/3 tầng 1 của bảo tà ng.

Một hiện vật có nguồn gốc Mỹ Sơn, thế kỉ 12 – Gian chính của tầng 1 được dà nh toà n bộ cho n�n văn hóa Khmer-Campuchia

Do có quá nhiá»�u hiện vật và tòa nhà được dùng là m bảo tà ng có vẻ nhÆ° được thiết kế vá»›i mục đích ban đầu khác nên không gian trÆ°ng bà y của Guimet khá rắc rối, cá»™ng thêm và o đó là việc thiếu thá»�i gian khiến tôi không thể nà o Ä‘i thăm hết các gian trÆ°ng bà y hiện vật của bảo tà ng, Ä‘Ã nh bằng lòng vá»›i việc tập trung và o hai ná»�n văn hóa Æ°a thích là Trung Quốc và Nhật Bản. Ä�ể mô tả bá»™ sÆ°u tập nghệ thuật Trung Quốc của Guimet chỉ có thể dùng hai chữ : « Tuyệt vá»�i ! ». Nó bao quát toà n bá»™ lịch sá»­ nghệ thuật Trung Quốc từ giai Ä‘oạn nhà ThÆ°Æ¡ng (thế kỉ 12-11 trÆ°á»›c Công nguyên) vá»›i những mảnh Giáp cốt văn nổi tiếng, qua giai Ä‘oạn nhà Chu – Xuân Thu-Chiến Quốc (thế kỉ 5 trÆ°á»›c Công nguyên) vá»›i các bá»™ chuông đồng mà tôi tưởng rằng chỉ còn tồn tại trên phim ảnh. Giai Ä‘oạn hùng mạnh nhất của Trung Quốc thá»�i Hán-Ä�Æ°á»�ng được minh há»�a bằng những đồ tạo tác tinh xảo đến không thể tin được do ngÆ°á»�i Pháp lấy từ địa Ä‘iểm khai quật nổi tiếng – Hang Mạc Cao, Ä�ôn Hoà ng nằm trên Con Ä‘Æ°á»�ng tÆ¡ lụa, dù đã Ä‘á»�c và xem phim tà i liệu vá»� địa chỉ khảo cổ nà y nhÆ°ng tôi vẫn bất ngá»� trÆ
°á»›c sá»± tinh tế của các tác phẩm nghệ thuật-tôn giáo vốn nằm im lìm cả nghìn năm giữa sa mạc nà y.

Một chiếc vại bằng đồng hình con voi niên đại cuối th�i nhà Thương (thế kỉ 12 trước Công nguyên) – Bộ chuông niên đại cuối th�i Xuân Thu, đầu th�i Chiến Quốc (thế kỉ 6 trước Công nguyên) – Tượng th�i nhà �ư�ng (thế kỉ 7)

Nghệ thuật Trung Quốc kể từ cuối th�i nhà Tống và đỉnh cao là giai đoạn cuối đ�i nhà Minh, đầu th�i nhà Thanh được Guimet giới thiệu thông qua sản phẩm nổi tiếng nhất, nổi tiếng tới mức nó đã đi thẳng và o tiếng Anh với cái tên China – gốm sứ. Guimet có một bộ sưu tập gốm sứ Trung Quốc vô giá với đủ bộ men xanh, men đ� và những sản phẩm xuất sắc nhất của vùng gốm Cảnh �ức Trấn. Mỗi chiếc đĩa sứ, l� gốm được trưng bà y đ�u mang một dáng vẻ, mà u sắc và h�a tiết riêng với mức độ tinh xảo vượt xa đồ gốm sứ của hai n�n nghệ thuật láng gi�ng là Tri�u Tiên và Nhật Bản. Rất tiếc là do không gian trưng bà y tối nên tôi không thể chụp lại được vẻ đẹp của những đồ gốm sứ nà y, và thực ra thì chúng xứng đáng được xem tận mắt thay vì chỉ ngắm qua sách vở, phim ảnh.

Một phần nh� trong gian trưng bà y gốm sứ Trung Quốc – Bát sứ th�i nhà Thanh – Bình gốm Cảnh �ức Trấn th�i nhà Minh

Bên cạnh đó Guimet còn có một số lượng không nh� các tác phẩm nghệ thuật Trung Quốc có nguồn gốc từ bộ sưu tập cũ của hoà ng gia Pháp trong đó tôi đặc biệt ấn tượng với một mô hình nhà cửa bằng ngà voi được chế tác vô cùng tinh tế. Từng khuôn mặt ngư�i, rèm cửa, chi tiết quần áo đ�u được chạm khắc tỉ mỉ tới mức mà tôi nghĩ các nhà sản xuất Lego nên lấy chúng là m mẫu cho sản phẩm của h� (mô hình nhà cửa nà y có tỉ lệ tương đương với các bộ lắp ghép Lego hiện đại). Bên cạnh đó Guimet còn có nhi�u sản phẩm nghệ thuật Trung Quốc khác, tất cả đ�u có một điểm chung, đó là chúng được tạo ra với độ tinh xảo vượt trội. Số lượng hiện vật Trung Quốc nhi�u tới mức mà sau khi bước chân ra kh�i bảo tà ng, tôi vẫn chưa chắc mình đã lướt qua (chứ đừng nói là xem kĩ) hết các gian trưng bà y Trung Quốc chưa, thật may là có lẽ tôi đã không b� qua gian quan tr�ng nà o, kể cả những bức tranh tôm, tranh gà nổi tiếng của T� Bạch Thạch.

Bộ mô hình nhà bằng ngà voi – Chi tiết – Một chiếc bình ng�c xanh

�ược trưng bà y xen kẽ với các gian nghệ thuật Trung Quốc là một số gian Nhật Bản và Tri�u Tiên, hai n�n văn hóa-nghệ thuật kế cận và chịu ảnh hưởng lớn từ ngư�i láng gi�ng khổng lồ. Tuy có nhi�u nét giống (và đương nhiên không thể ngang ngửa v� mức độ tinh xảo) với các đồ nghệ thuật Trung Quốc, các tác phẩm Nhật Bản và Tri�u Tiên vẫn có những nét riêng giúp ngư�i xem dù có không đ�c bảng giới thiệu cũng khó mà nhầm được nguồn gốc tác phẩm. Nếu như đồ nghệ thuật Nhật Bản nổi bật ở sự tinh tế với những chi tiết m�m mại, giản lược, thì đồ nghệ thuật Tri�u Tiên lại nổi bật ở sự độc đáo (exotic). �i�u tôi tiếc nuối nhất là đã không thể tìm được gian trưng bà y tranh khắc gỗ Nhật (ukio-e) với bức Sóng lừng ở Kanagawa nổi tiếng của Hokusai.

Bình phong c
him hạc của Nhật Bản – Tượng Kim Cương giữ cửa của Nhật – Tượng Quan Âm nghìn mắt ngìn tay của Tri�u Tiên

Th�i gian không đủ để thăm quan hết các gian trưng bà y của Guimet, tôi đà nh bước ra cửa với hy v�ng sẽ còn có dịp quay lại đây và bà i h�c « �ừng đánh giá bảo tà ng qua vẻ ngoà i của nó ». Guimet xứng đáng là một trong những bảo tà ng xuất sắc và đẹp nhất nhất của Paris, không chỉ bởi bộ sưu tập mà còn bởi chính cách thiết kế hiện đại của tòa nhà bảo tà ng với phong cách Art Déco đặc trưng. Thật ngạc nhiên khi bảo tà ng nà y không nằm trong danh sách những địa điểm thăm quan đông khách nhất của Paris, trong khi đáng ra nó phải là địa chỉ đầu tiên của khách du lịch, nhất là khách du lịch châu � mỗi khi tới thà nh phố nà y. Hay có lẽ h� (khách du lịch) cũng như tôi bị đánh lừa bởi vẻ ngoà i giản dị của Guimet, có lẽ nước Pháp cần có thêm nhi�u « �êm bảo tà ng » nữa để du khách có thể khai quật hết những « Ngư�i đẹp ngủ trong rừng » như thế nà y.

Những đư�ng cong của gian trưng bà y Nhật Bản – Phần mái vòm theo kiểu Art Déco của thư viện bảo tà ng – Không gian bên trong bảo tà ng

Nhật kí xa xứ - Part 25 - Đêm bảo tàng (3)

Phải nói rằng tôi sắp kế hoạch đi thăm bảo tà ng hơi « li�u » vì chỉ trong một ngà y tôi dự định đi thăm 4 bảo tà ng + 1 nghĩa trang, đồng nghĩa với việc đi liên tục không dừng chân, những phút ngồi nghỉ duy nhất là khi ngồi dưới tà u điện ngầm đi từ bảo tà ng nà y tới bảo tà ng khác. Rất may là ni�m vui được đến thăm những bảo tà ng mơ ước (và không mất ti�n và o cửa) đã giúp tôi trụ được đến 19h để và o chạm tay và o ngôi mộ tôi muốn đến thăm nhất trên đất Pháp nà y, ngôi mộ của ngư�i con ưu tú nhất nước Pháp, ngư�i mang lại cả vinh quang và tủi nhục cho đất nước mình – Napoléon Bonaparte. Dù vẫn còn nhi�u tranh cãi v� so sánh công-tội của Napoléon đối với nước Pháp nhưng có lẽ ông vẫn là nhân vật quan tr�ng (và được kính tr�ng) nhất trong lịch sử đất nước hình lục lăng. �ể xứng đáng với tầm vóc khổng lồ của vị hoà ng đế nh� bé, ngư�i Pháp dà nh cho ông ngôi mộ đẹp nhất, trang tr�ng nhất ở chính giữa thủ đô Paris, đó là dưới mái vòm Les Invalides mạ và ng chói l�i, một trong số ít điểm cao của trung tâm thủ đô.

Quách bằng đá hoa cương của Napoléon

Trần mái vòm Les Invalides – Quách của Napoléon nhìn từ bên cạnh

Quan tà i của Napoléon được đặt trong quách bằng đá hoa cương mà u huyết dụ nằm thẳng phía dưới mái vòm Les Invalides. Xung quanh mộ của vị hoà ng đế còn có 6 cái quách khác của hai ngư�i mang h� Bonaparte – Jérôme và Joseph Bonaparte, cùng 4 vị thống chế lừng danh của nước Pháp là Vauban, Turenne, Lyautey và Foch (hai ngư�i sau thuộc hà ng thống chế đ�i cuối cùng của nước Pháp được phong sau chiến thắng của nước Pháp tại Thế chiến thứ nhất). Thật tiếc là ngư�i ta không thể đưa mộ của cả 12 vị thống chế thân tín của Napoléon v� nơi đây (để tạo thà nh một quần thể như Tư�ng điện Kremlin), những con ngư�i lừng danh từng sát cánh bên Napoléon ở Austerlitz, ở Ulm, như Ney, như Davout vẫn phải nằm im lìm ở nghĩa trang Père-Lachaise, nằm khá xa Les Invalides, một Napoléon nổi tiếng khác, ngư�i cháu « tội đồ nước Pháp » của vị hoà ng đế - Napoléon III, thậm chí còn phải nằm lại ở nước Anh, và ngư�i Pháp thì vẫn tiếp tục tranh cãi xem có nên đưa hà i cốt vị tổng thống – hoà ng đế cuối cùng của đất nước hồi hương không.

Khu Les Invalides vốn là một bệnh viện cũ của quân đội Pháp. Phần mái vòm vốn là nhà th� nay được dà nh là m nơi an nghỉ cho Napoléon, 3 dãy nhà cực lớn còn lại của Les Invalides được chuyển thà nh nơi trưng bà y của Bảo tà ng quân đội Pháp (Musée de l’armée) và Bảo tà ng Bản đồ và Mô hình quân sự (Musée des Plans-reliefs). Tuy cùng nằm một chỗ nhưng tôi « bể » kế hoạch đi Bảo tà ng mô hình vì hà ng ngư�i xếp hà ng và o đây quá dà i, mà tôi cũng không hiểu xếp hà ng dà i thế để là m gì vì rõ rà ng là ch� được và o thăm cái bảo tà ng nà y xong thì cũng hết buổi tối.

Miễn phí không có nghĩa là « chất lượng phục vụ tồi ». Trái lại trong « �êm bảo tà ng » ngư�i ta còn tổ chức rất nhi�u hoạt động kèm theo, ví dụ ở bảo tà ng quân đội là những diễn viên ăn vận theo kiểu Ba chà ng lính ngự lâm (và h� cũng g�i nhau là D’Artagnan, Porthos, Athos, Aramis thật !) và biểu diễn những mà n múa kiếm đánh nhau như thật.

Bảo tà ng quân đội Pháp có hai phần chính là vũ khí – khí tà i th�i cổ và lịch sử quân sự th�i cận – hiện đại. Phần lịch sử quân sự th�i cận – hiện đại chủ yếu đ� cập đến quân đội Pháp từ cuối thế kỉ 19 – trùng với giai đoạn đánh chiếm thuộc địa (trong đó có Việt Nam) và hai thế chiến. Tôi rất xúc động và hơi có chút ngạc nhiên khi thấy ngư�i Pháp trưng bà y ở một góc khuất của bảo tà ng những « chiến tích » của h� trên chiến trư�ng Việt Nam, đó là một lá c� của quân C� đen, một bộ quan phục của quan tri�u Nguyễn, một chiếc chuông đồng lấy từ ngôi chùa ở Tuyên Quang, và đặc biệt là bộ tri�u phục của Nguyễn Tri Phương mà ngư�i Pháp đã cướp lấy sau khi h� tiến và o thà nh Hà Nội. Khá nhi�u ngư�i tò mò khi thấy tôi đứng tần ngần trước bộ quần áo lẽ ra phải được trưng bà y ở Bảo tà ng Lịch sử Việt Nam nà y, một bà ngư�i Pháp sau khi nghe tôi kể v� sự tích chủ nhân bộ quần áo cũng nói rất chân thà nh : « �áng ra bộ quần áo nà y phải ở đất nước b�n mà y ».

Bộ tri�u phục của Nguyễn Tri Phương – Quan phục của một vị quan tri�u Nguyễn – Chuông do ngư�i Pháp cướp ở Tuyên Quang đem v� nước

Phần còn lại của cánh lịch sá»­ quân sá»± cận – hiện đại không khiến tôi hứng thú, theo tôi là nó còn không đặc sắc bằng bảo tà ng quân sá»± Le MÃ
©morial ở Caen, có lẽ má»™t phần vì những trang đẹp nhất của Thế chiến thứ nhất được dà nh cho ngÆ°á»�i Anh, còn Thế chiến thứ hai vá»›i ngÆ°á»�i Pháp thì chỉ là má»™t vết nhÆ¡ không bao giá»� có thể rá»­a được. Chẳng thế mà phần Thế chiến thứ hai của bảo tà ng cá»±c kì nhà m chán vì chỉ Ä‘á»� cập quanh Ä‘i quẩn lại những sá»± kiện của Chính phủ tá»± do Pháp (hay chính phủ De Gaulle) vốn cÅ©ng chẳng có nhiá»�u trận đánh hay chiến dịch đáng để tá»± hà o.

Mô hình « No Man’s Land » th�i Thế chiến thứ nhất – Vũ khí th�i Thế chiến thứ nhất – Lịch sử Thế chiến thứ hai

Thật may cho ngư�i xem là để bù đắp và o sự nghèo nà n của phần cận-hiện đại, phần vũ khí-khí tà i th�i cổ-trung đại của bảo tà ng lại cực kì đầy đủ, phong phú v� chủng loại và số lượng thì nhi�u tới mức h� phải trưng bà y luôn hiện vật … trong kho vì không đủ chỗ triển lãm. Ở đây ngư�i ta có thể tận mắt nhìn thấy những bộ áo giáp của các hiệp sĩ Thập tự chinh th�i đầu thiên niên kỉ thứ nhất, vô số kiếm, n�, súng ống th�i trung đại và đương nhiên là cả những bộ giáp cầu kì, mạ sáng chóe của các vị vua Pháp. �ứng giữa đống hiện vật ngồn ngộn, tôi như lạc và o một thế giới khác, thế giới của các bộ phim lịch sử trong đó các hiệp sĩ mặc những bộ giáp kín tận mặt, cầm gươm dà i, cưỡi ngựa b�c giáp để vượt qua những cơn mưa đạn đại bác và cung tên của đối phương. Thật kì lạ là những sản phẩm đại diện cho chết chóc nà y lại được trang trí đặc biệt tỉ mỉ bằng những hình hoa lá (đi�u mà tôi chưa từng thấy trong phim ảnh), thậm chí tay cầm những khẩu đại bác lại được đúc thà nh hình những cặp tình nhân hôn nhau. Với kho hiện vật đồ sộ thế nà y, chẳng trách nà o các bộ phim lịch sử Pháp lại chi tiết, cầu kì và chân thực đến thế.

Hai hiệp sĩ cưỡi ngựa ở cổng ra và o gian cổ-trung đại – Một khẩu thần công với đạn khổng lồ - Bộ hiện vật đầy đủ của một chiến binh cùng ngựa mang giáp

Số lượng giáp của bà o tà ng nhi�u tới mức chúng được trưng bà y luôn trong kho với cửa kính trong suốt vì nếu từng bộ được đặt và o tủ kính riêng thì có lẽ phải 3 cái Les Invalides mới chứa hết được số hiện vật nà y

Không chỉ trưng bà y các vũ khí- khí tà i của châu Âu, bảo tà ng còn có hai bộ sưu tập, tuy không lớn nhưng ở đi�u kiện bảo tồn cực tốt, các bộ áo giáp và vũ khí của nhà Thanh và shogun Nhật Bản. Tôi chỉ có thể đưa ra một nhận xét, đó là : « Như trong phim ! », và thực tế thì trông chúng còn tinh xảo và đẹp hơn nhi�u ở trong các bộ phim lịch sử Trung Quốc và Nhật Bản. Nếu phải so sánh thì tôi thấy các bộ giáp và gươm giáo của phương �ông còn đẹp và cầu kì hơn nhi�u lần so với những bộ giáp nặng n� và kém sức cơ động của phương Tây, đúng là trong lịch sử, kẻ « đi trước » đôi khi vẫn phải chịu phận ngư�i « v� sau ».

Một bộ áo giáp của tướng th�i nhà Thanh – Giáp của ngư�i và ngựa của một tướng lĩnh Nhật th�i shogun – Bộ giáp điển hình của một tướng lĩnh shogun, cái nà y nhỡ tay chụp flash, đến gi� vẫn còn thấy áy náy

Bộ mặt ngán ngẩm của tôi khi nhìn thấy hà ng ngư�i xếp hà ng trước Bảo tà ng mô hình.

Chuyến thăm Les Invalides của tôi kết thÃ
ºc trÆ°á»›c dá»± kiến vì hà ng ngÆ°á»�i xếp hà ng trÆ°á»›c Bảo tà ng mô hình quá dà i. Thá»±c ra ngay bên cạnh Les Invalides là Bảo tà ng Rodin – má»™t bảo tà ng dà nh riêng cho nhà điêu khắc lừng danh nhất nÆ°á»›c Pháp Auguste Rodin, tuy nhiên tôi Ä‘Ã nh lòng bá»� qua địa chỉ nà y để đến thăm má»™t bảo tà ng được xếp hà ng đầu trong thứ tá»± Æ°u tiên của tôi, đó là bảo tà ng Guimet – nÆ¡i trÆ°ng bà y các tác phẩm nghệ thuật của châu Ã� cổ đại.