Nhật kí xa xứ - Part 25 - Đêm bảo tàng (1)

Trước khi sang Pháp tôi chỉ biết « Đêm bảo tàng » là tên một bộ phim (« Night at the Museum »), còn bây giờ khi đã ngồi khoanh chân gõ bàn phím trên đất Pháp, tôi biết thêm rằng « Đêm bảo tàng » còn là một dịp hiếm có để đi thăm bảo tàng vào buổi tối, miễn phí. Không rõ ở các quốc gia châu Âu khác thế nào nhưng phải công nhận rằng chính phủ Pháp cực kì khuyến khích người dân đi … thăm bảo tàng, bên cạnh 12 Chủ nhật đầu tiên của mỗi tháng bảo tàng mở cửa hoàn toàn miễn phí, Pháp còn có một Ngày Di sản mở cửa miễn phí bảo tàng cũng như các công trình công cộng (kể cả Điện Elysées của Tổng thống Pháp) cho khách thăm quan, vẫn chưa hết, Pháp còn có một « Đêm bảo tàng » quốc gia mở cửa miễn phí bảo tàng vào buổi tối (từ 19h đến 24h) và mỗi thành phố Pháp lại có riêng một đêm bảo tàng của riêng mình. Trong những dịp này, bên cạnh lượng khách du lịch vốn luôn « nhung nhúc » ở Pháp, ngay người dân Pháp bình thường cũng đổ xô đến các bảo tàng, họ sẵn sàng xếp hàng từ trước cả tiếng chỉ với mục đích là thăm được càng nhiều bảo tàng càng tốt.

Dòng người xếp hàng trước Les Invalindes (Bảo tàng Quân đội) và Musée des Plans-reliefs (Bảo tàng Bản đồ và Mô hình quân sự)

Bên cạnh vấn đề « miễn phí », vì vé thăm quan bảo tàng ở Pháp không phải là rẻ - trung bình từ 6 đến 8 euro (gấp … 40 lần vé thăm quan Bảo tàng Lịch sử Việt Nam), có lẽ người Pháp cũng thích đi thăm bảo tàng thật sự vì trong các bảo tàng tôi gặp rất nhiều em bé mới đi lẫm chẫm đã được bố mẹ dắt vào thăm bảo tàng, hơn thế với hệ thống bảo tàng đồ sộ và phong phú như ở Pháp, thật khó để cho người Pháp (và người sống ở Pháp) không yêu thích cái thú vui « nhàm chán » này.

Vốn cũng là người yêu thích các bảo tàng, tranh thủ hai ngày cuối tuần, tôi lên Paris chỉ với mục đích duy nhất là đi thăm mấy bảo tàng đã « mơ ước » từ lâu nhân dịp « Đêm bảo tàng ». Bảo tàng tôi dự định thăm đầu tiên là Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên (Musée d’histoire naturelle), dạng bảo tàng giống hệt với bảo tàng trong « Night at the Museum ». Thực tế thì dù bị thanh niên chửi bới thậm tệ, tổng thống Sarkozy lại vừa thông qua một đạo luật tăng thêm ưu tiên (vốn đã nhiều vô số kể) cho tầng lớp lắm mồm và thích biểu tình này, đó là miễn phí vào cửa bảo tàng cho toàn bộ thanh niên Pháp và EU dưới 26 tuổi. Tất lẽ dĩ ngẫu tôi không thuộc đối tượng đó và đến Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên hoàn toàn với tâm trạng « Nếu vé đắt thì thôi, để dành tối đi miễn phí ». Vậy mà chìa thẻ sinh viên ra các bác bán vé cực kì aimable lại chìa thẳng vé cho mình và không hề đòi một đồng nào – cuộc đời còn gì vui sướng hơn khi được thăm bảo tàng mơ ước, và miễn phí !

Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Pháp

Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Pháp vốn rất rộng, nó bao gồm 5 bảo tàng con là Bảo tàng Lịch sử tiến hóa, Bảo tàng Khảo cổ và Phẫu thuật học so sánh, Bảo tàng Khoáng vật và Địa chất, Vườn thực vật và Vườn thú. Vườn thú vốn không phải sở trưởng của nước Pháp (Đức mới là đất tổ của zoology), các loại vườn thực vật thì tôi cũng đã đi nhiều, khoáng vật và địa chất thì đọc qua giới thiệu không thấy có gì hứng thú, hai mục tiêu duy nhất cho khoảng thời gian hạn hẹp của tôi đương nhiên là Bảo tàng Khảo cổ và Phẫu thuật học so sánh, aka. Chỗ có xương khủng long, và Bảo tàng Lịch sử tiến hóa, aka. Chỗ có nhiều thú nhồi bông.

Bảo tàng Khảo cổ và Phẫu thuật học so sánh

Và đây, anh Homo sapiens sapiens aka. Người thông minh chào đón tôi với một hàng dài những bộ xương trắng ởn của đủ mọi loại thú từ nhỏ như chó mèo tới lớn như cá voi, cá nhà táng. Có lẽ ấn tượng lớn nhất ở gian « xương trắng » này là những bộ xương cá voi, từng nhìn thấy xương cá voi ở Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Karlsruhe, tôi vẫn bất ngờ vì kích cỡ khổng lồ của những bộ xương cá voi ở đây, nó lớn … đúng như trong sách với những cái xương sườn to cỡ ngà voi ma mút và những bộ răng dạng vẩy đặc trưng trông không khác gì … tàu lá chuối, Tự nhiên thật trái khoáy khi tạo ra những cái tàu lá chuối khổng lồ này chỉ để hớt lấy những sinh vật phù du bé li ti trong nước biển.

Cá voi, cá voi và cá voi

Bảo tàng Khảo cổ và Phẫu thuật học so sánh có hai tầng, và tầng trên mới chính là nơi thu hút tôi hơn cả, vì đó là nơi có xương khủng long cũng như hóa thạch các loài thú tuyệt chủng khác như voi ma-mút và báo răng kiếm. Mặc dù đã từng đọc nhiều trong sách về kích thước của khủng long nhưng tôi vẫn không khỏi thất vọng khi chứng kiến hóa ra … đúng là khủng long bé hơn cá voi thật.

Cái đầu của khủng long bạo chúa Tyrannosaurus rex

Thêm một điều thất vọng nữa là bảo tàng « chỉ có » xương hóa thạch phần đầu của Khủng long bạo chúa Tyrannosaurus rex (mà theo lời giới thiệu thì muốn xem « bản đủ » mời quý khách mua vé sang New York) cũng như không có xương của khủng long ba sừng ăn cỏ, tóm lại là trong số 3 đại diện tiêu biểu của « Công viên khủng long kỷ Jura » thì Paris chỉ lưu giữ khủng long cổ dài ăn cỏ, trông giống hệt như Pisu trong Chú khủng long lạc loài (đương nhiên trừ phần chân).

Gian « xương đen »

Ở đằng xa bức ảnh phía trên mọi người có thể thấy xương hóa thạch của một con voi ma-mút châu Âu. Thật may mắn là bộ xương này đủ để cho người xem hình dung ra những con ma-mút to … như trong phim 10.000 BC. Nói là « may mắn » vì bên cạnh voi ma-mút châu Âu còn có xương hóa thạch của voi ma-mút Si-bê-ri bé hơn rất nhiều. Lại một lần nữa, trực quan sinh động chứng minh một điều (đáng buồn) rằng sách vở nói đúng, hóa ra voi ma-mút không « khổng lồ » như ta tưởng.

Voi ma-mút châu Âu

Quả thực những gì được chứng kiến không được tuyệt vời như tôi từng tưởng tượng. Nhưng dù sao thì « Mọi lý thuyết đều là màu xám – Chỉ cây đời mãi mãi xanh tươi », cuối cùng tôi, một fan của Pisu – Chú khủng long lạc loài và Công viên kỷ Jura, cũng đã có thể vỗ ngực tự hào rằng mình đã được nhìn tận mắt xương khủng long thứ thật.

Le premier jour du reste de ta vie

Năm vừa rồi (2008) là một năm bội thu phim hay, trong đó về thể loại phim gia đình phải kể tới Rachel Getting Married, một phim làm hết sức giản dị, xúc động và giàu màu sắc về tình cảm cha-con, mẹ-con, chị-em trong một gia đình tưởng chừng đã tan vỡ nhưng thực ra vẫn còn gắn bó sâu sắc. Hôm qua thật may mắn tôi lại được xem một phim gia đình hay như thế, thậm chí theo tôi còn là hay hơn, đó là Le premier jour du reste de ta vie (Ngày đầu tiên của phần còn lại đời tôi).

Đây là một phim Pháp chính hiệu với đạo diễn Pháp, dàn diễn viên Pháp, bối cảnh Pháp, những chi tiết thoại cũng rất Pháp, nhưng cốt truyện và chuyển cảnh lại gọn gàng, sáng sủa đến bất ngờ, một điều mà ít phim Pháp nào trong giai đoạn gần đây, vốn thường có nội dung rườm rà-chậm chạp-lê thê, làm được. Bộ phim là 5 ngày quan trọng, hay nói cách khác là 5 ngày đánh dấu bước ngoặt trong cuộc sống của một gia đình có 5 thành viên hết sức đặc biệt. Trong gần 2 tiếng của phim, người xem được trải qua đủ mọi cung bậc cảm xúc, từ niềm hạnh phúc của một lễ cưới, nỗi đau đớn của một cô gái khi bị mọi người lãng quên sinh nhật tuổi 16, niềm vui của những bữa ăn gia đình, nỗi buồn khi phải chia xa một người thân thuộc,... Tất cả trạng thái tình cảm đó được hòa quyện lại trong những bài hát, bản nhạc được soạn hết sức tinh tế phù hợp với từng giai đoạn, bối cảnh, cá nhân và cảm xúc.

Có lẽ cảm xúc đọng lại sau khi xem xong Le premier jour du reste de ta vie là sự xúc động, xúc động vì tình cảm ấm áp của một gia đình, vì cái cách đối xử mà mọi người giành cho nhau-không phải lúc nào cũng đúng đắn, nhưng ẩn phía sau luôn là sự quan tâm, lo lắng cho những người ruột thịt:

"Vous regarder grandir tout les trois c’est le plus beau spectacle auquel j’ai assisté dans toute ma vie. Avoir des enfants, c’est une chance merveilleuse."

("Được chứng kiến cả ba đứa lớn lên là vở diễn tuyệt vời nhất mà bố được thưởng thức trong đời. Có con, đó là một may mắn lớn lao")

Với riêng tôi, xem được một bộ phim hay và sâu sắc như Le premier jour du reste de ta vie cũng đủ là một "chance merveilleuse" rồi.

Báo chí

Vừa đọc số đặc biệt của tờ Time, The 2009 Time 100 - The World's Most Influential People. Đúng là "đặc biệt" thật, nhưng là đặc biệt chán so với mặt bằng chung của Time. Các bài viết về từng nhân vật trong Time 100 hầu hết đều do Time mời người nổi tiếng viết, thành ra lủng củng về chất lượng, và không làm nổi bật được nhân vật nêu trong bài viết. Tiêu biểu là bài của Meg Ryan viết về Tom Hanks, phải nói là cực kì ngô nghê và không hiểu Ryan muốn nói lên điều gì:

http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1894410_1893836_1893832,00.html

Một bài ngô nghê.com khác là bài của Ashton Kutcher viết về "The Twitters Guys", dở hơi tới mức đưa 3 founder của twitter lên ngang hàng Gates và Jobs (chưa kể một cơ số Bell, Marconi) thì mình cũng hiểu vì sao chú này (Kutcher) mãi không vươn lên nổi diễn viên hạng A của Hollywood. Nhìn chung cả loạt 100 bài thì thấy tâm lý coi mình là trung tâm vũ trụ của Mỹ quá lớn, 100 người thì hầu hết là người Mỹ mà nhiều người thì mình quả thực là chịu, không hiểu họ ảnh hưởng ở tầm cỡ thế giới thế nào?

Dạo này mình hay đọc mấy tạp chí. Time nhìn chung có tính đại chúng cao, bài viết dễ đọc, minh họa phong phú, ảnh đẹp nhưng khen quá nhiều và bài viết đinh thường không có nhiều đặc sắc, hoặc cũng có thể tại mình không sống ở Mỹ nên không thấy hứng thú. The Economist thì đặc điểm là nhiều chữ và hay chỉ trích, thành ra bây giờ thấy BBC cite bài nào của The Economist chỉ trích Việt Nam ra thì cũng không lạ, vì thực tế thì bài nào trên The Economist mà đề cập đến nước ngoài (tức thế giới - Anh) mà chả chửi bới như thế, âu cũng là giá trị của một tờ tạp chí nghiêm túc (trong cái thế giới báo chí hỗn loạn và rặt những báo lá cải - tabloid như ở Anh). Nhưng về mức độ chửi bới (aka. chỉ trích) thì The Economist còn thua báo Pháp, hầu như mấy tạp chí mình hay đọc như Le Figaro, L'Express, Le Nouvel Observateur đều tập trung cao độ vào việc ... chửi chính phủ Sarkozy và mấy thành viên chính phủ "hot" như Rachida Dati, Rama Yade hoặc hai lãnh tụ phe đối lập là Martine Aubry-Ségolène Royale. Mà giờ mới để ý là chính trường Pháp nhiều phụ nữ, hai đại lãnh tụ của Đảng Xã hội Pháp (PS) Aubry-Royale là nữ, một loạt bộ trưởng quan trọng trong chính phủ Sarkozy là nữ: Dati-Tư pháp, Alliot-Marie-Nội vụ (cựu Quốc phòng), Lagarde-Kinh tế, Pécresse-Giáo dục, Bachelot-Narquin-Y tế, Boutin-Nhà ở, Albanel-Văn hóa (7 nữ/15 bộ trưởng).

Quay lại chuyện báo chí, tạp chí Pháp có nhược điểm là trình bày rối mắt, báo in bằng giấy dày, cầm ... nặng tay. The Economist thì "bác học" quá, nhìn trang báo kín đặc chữ cũng ngại đọc (thích mỗi The Economist phần quảng cáo toàn giới thiệu các Management School), rút cục vẫn là quay lại với Time.

1984

Công nhận là quyển này hay, cách nhìn độc đáo, đặc biệt là phần do "Goldstein" viết. Mặc dù cách nhìn về chế độ cộng sản của anh Oen hơi bị lệch lạc nhưng cũng phải thông cảm cho anh ý sống trong thời kì McCarthyism thì cũng chỉ đến được thế là phải. Giá mà chế độ em cũng có một (hay vài) anh Oen thì có phải văn học tuyên truyền khởi sắc không.

Trích một đoạn giới thiệu về "Newspeak", đáng ra trích một đoạn từ "Goldstein tinh tuyển" nhưng thế thì tiết lộ nội dung mất, lấy đoạn này vậy:

A person growing up with Newspeak as his sole language would no more know that EQUAL had once had the secondary meaning of 'politically equal', or that FREE had once meant 'intellectually free', than for instance, a person who had never heard of chess would be aware of the secondary meanings attaching to QUEEN and ROOK. There would be many crimes and errors which it would be beyond his power to commit, simply because they were nameless and therefore unimaginable. And it was to be foreseen that with the passage of time the distinguishing characteristics of Newspeak would become more and more pronounced--its words growing fewer and fewer, their meanings more and more rigid, and the chance of putting them to improper uses always diminishing.
==
Ngoài lề: Đây là facebook (mới) của tớ, bạn nào có facebook thì add tớ nhé, chuẩn bị cho ngày 360 die =))

Sad movies

Vốn "chuyên trị" xem phim buồn (sad ending), nhất là phim tình cảm buồn, càng buồn càng sướng, nay giới thiệu cho các bạn nào có cùng sở thích theo dõi, vì toàn phim hay nên xếp không có thứ tự đâu, chỉ chia thành 2 nhóm là phim tình cảm buồn và phim không tình cảm nhưng cũng buồn.Phim tình cảm buồn:

01. Nouvo cinema Paradiso (bản cắt chiếu rạp, không phải bản đủ)
02. Chinatown
03. The Remains of the Day
04. The Constant Gardener
05. The English Patient
06. Vertigo
07. Revolutionary Road
08. Failan
09. Leaving Las Vegas
10. Out of Africa
11. Bá Vương biệt cơ (Farewell My Concubine)
12. The Fountain
13. Cyrano de Bergerac

Phim không tình cảm nhưng cũng buồn

01. American History X
02. Das Boot
03. Hotaru no haka (Grave of the Fireflies)
04. Vô gian đạo (Infernal Affairs)
05. The Departed
06. Midnight Cowboy
07. Dog Day Afternoon
08. One Flew over the Cuckcoo's Nest
09. The Elephant Man
10. Amadeus

11. Artificial Intelligence: AI

Tạm thế đã.

Cinema Paradiso

"Ngày xửa ngày xưa ở một vương quốc nọ có một vị vua anh minh và hùng mạnh. Ông có một người con gái, cô là nàng công chúa xinh đẹp nhất thế gian. Một ngày nọ trong buổi tiệc lớn do vị vua tổ chức, một anh lính quèn trong lúc diễu hành qua khán đài tình cờ nhìn thấy công chúa và anh lập tức si mê cô vì vẻ đẹp của nàng. Nhưng một anh lính quèn nghèo khổ làm sao có thể sánh với nàng công chúa xinh đẹp? Mặc dù vậy, cuối cùng anh lính cũng lấy đủ dũng cảm để tới bày tỏ tình yêu của mình với công chúa, anh nói với cô rằng mình không thể sống nổi nếu thiếu cô. Xúc động trước tình cảm của chàng trai, công chúa nói: "Nếu như chàng có thể đứng dưới ban công đợi ta đủ một trăm ngày và một trăm đêm, ta sẽ thuộc về chàng!"

Ngay lập tức anh lính thực hiện thử thách của công chúa đặt ra. Anh đứng trước cung điện một đêm, hai đêm rồi hai mươi đêm. Mỗi tối nàng công chúa vẫn tới cửa sổ để xem anh lính còn đứng đó không. Bất kể mưa, gió, tuyết, anh lính vẫn kiên trì chờ đợi. Sau chín mươi đêm, anh lính bắt đầu kiệt sức, môi anh khô cạn, anh thậm chí còn không đủ sức để ngủ. Vậy mà tới đêm thứ 99, anh lính gượng dậy, và bỏ đi mãi mãi."

"Tại sao anh ta lại bỏ đi khi đã gần đến đích hả bác Alfredo?"

"Ta cũng không biết, nếu sau này cháu tìm thấy câu trả lời thì nói cho ta biết nhé!"

....
"Giờ cháu đã hiểu tại sao anh lính lại bỏ đi. Đúng là chỉ một đêm nữa thôi nàng công chúa sẽ thuộc về anh lính. Nhưng nếu cô ta không giữ lời hứa thì sao? Nếu điều kinh khủng ấy xảy ra anh lính sẽ chết vì tuyệt vọng. Vì thế, anh ta đã chọn cách sống và chờ đợi với hy vọng về một mối tình trong 99 ngày để rồi sau đó ra đi ở ngày cuối."

===
Bản đủ không hay bằng bản cắt, theo mình là thế, nó trọn vẹn và hơi bị "happy ending" quá, mình vẫn thích cái gì đó dang dở, giống như 99 ngày hạnh phúc của anh lính.

Que reste-t-il de nos amours?

Ảnh là hình em Natalia Vodianova quảng cáo Rouge G écrin của Guerlain dán đầy đường mấy hôm trước, hơi bị đẹp của nó. Quảng cáo cỡ to ở mấy bến xe bus của Pháp chủ yếu là thời trang-mỹ phẩm, Guerlain có Vodianova, Givenchy thì là Anne Hathaway (từ ngày xem xong Rachel chống lầy tự nhiên thích em này hẳn) và Justin Timberlake, Dior có Monica Bellucci (theo mình là đẹp và ấn tượng nhất trong số các em hay được dán mặt ngoài đường) và Marion Cotillard (không hiểu sao em này đóng phim hay thế mà chụp quảng cáo trông như dở hơi), Chanel có Keira Knightley (em này người rõ xấu, mặt rõ xấu, đóng chán, nói chung là dở hơi toàn diện, nên quảng cáo cũng không thể tránh khỏi cái sự lởm), đợt trước Longchamp có quả ad của Gaspard Ulliel và Kate Moss cũng cực ấn tượng, giờ mới hiểu tại sao em Moss chả xinh, người thì gầy nhẳng lại lắm scandal mà vẫn được lên bìa tạp chí và quảng cáo liên tục. Tóm lại là hóa ra đứng chờ xe bus lâu cũng có thêm tí hiểu biết đấy chứ =))

Cái title là một bài hát rất hay ho của Charles Trenet, "Que reste-t-il de nos amours" ("Tình ta còn lại gì?"). Mang tiếng hay nghe nhạc Pháp cổ mà mình biết đến mấy bài của Trenet chỉ toàn qua phim, "La mer" thì là nghe từ "Le scaphandre et le papillon" và "Que reste-t-il de nos amours" thì còn buồn cười hơn là qua phim Mỹ "Something's Gotta Give". Lúc đầu cũng không để ý lắm vì nhạc hơi buồn nhưng đến lúc đọc lời thì thấy hay, lời cũng buồn tương tự mấy bài Pháp cổ, nhưng là buồn kiểu lãng đãng chứ không đến mức thê lương như "Les feuilles mortes" của Yves Montard hay "Et moi dans mon coin" của Charles Aznavour, cả ba bài đều về chủ đề tình yêu tan vỡ. Nghe xong ám ảnh cái câu "que reste-t-il de nos amours", nhiều thứ tình cảm sâu sắc trong quá khứ (tình bạn, tình thầy trò,...) đến giờ còn lại gì?

Tự dưng nghĩ đến lớp cấp II. Hôm trước Vũ Hiệp hỏi tháng 12 mình có về Việt Nam không để nó mời đi ăn cưới nó, mình hỏi nó thế có cần danh sách lớp không để mời những đứa khác, thằng Hiệp trả lời "Em có định mời cả lớp đâu anh", chợt nhớ ra mình với nó hồi lớp 8, lớp 9 chơi thân phết. Cả cái tổ 4 yêu quý của mình, Nam Định, Tú, Tùng Hoàng, Linh lùn, Khánh Thủy, Thái Tuấn, Phúc Bình mình giờ chẳng còn liên lạc với ai, cũng chả biết mọi người giờ ra sao, lại nhớ hôm gặp thằng Tú ở chỗ đá bóng, mình với nó chào hỏi kiểu gượng gạo, thấy đau đau - ô đoạn này không phù hợp với người 25 tuổi lắm. Anyway, khi nào nghe tiếp bài này để viết entry mới được, dạo này thích nhất bài này với "Love of My Life" của Queen.