Nhật kí xa xứ - Part 22 - Nghĩa trang Montmartre

Hehe nhân dịp lên Paris ta lại đi ... nghĩa địa! Nếu xếp về mức độ hoành tráng thì ở Paris nghĩa trang Đức cha Lachaise vẫn là to nhất, sau đó là Montparnasse rồi mới đến Montmartre. Lachaise thì đi rồi, đáng ra lần này phải đi Montparnasse nhưng do đi chơi khu đèn đỏ của Paris (quartier Pigalle) ngay bên cạnh nên tiện thể lôi thằng Thường rẽ vào nghĩa địa. Thằng này có vẻ cũng không khoái lắm cái sở thích quái đản này của mình nhưng không đi với mình thì nó cũng chẳng có ai dẫn đi chơi cùng, nên ... phải đi thôi, hehe!

Về quy mô thì đúng là Montmartre nhỏ thật, có đâu chừng hơn 30 chục khu (division) nhưng bé hơn khu của Lachaise nhiều, đi tí là hết. Số người nổi tiếng chôn cất ở Montmartre cũng không nhiều, mặc dù khu này nằm ngay cạnh hai khu nghệ sĩ lớn nhất Paris là Montmartre và Pigalle, nhưng âu thế cũng tốt vì lần này đi vội vội vàng vàng, vừa đi vừa chạy, may mà nó nhỏ chứ to tầm Lachaise thì chỉ có mà khóc vì không đi hết được nghĩa trang.

Địa thế của Montmartre cũng không đẹp, bốn phía xung quanh là nhà cửa, rồi cả 1 con đường cắt ngang phía trên nghĩa trang, đường hẹp hơn Lachaise, cây cối cũng ít hơn, nói chung là không gian chật chội, lại đi vào một ngày u ám (thời tiết bình thường ở Paris) thì chắc muốn nằm lại luôn chỗ này quá . Dù sao thì những đặc điểm tiêu biểu của các nghĩa trang ở Paris như mộ đẹp, không quá phô trương nhưng thanh nhã, mỗi ngôi mộ có một đặc trưng riêng tiêu biểu cho người nằm phía dưới nó, thì Montmartre vẫn có đủ. Ngôi mộ phô trương nhất của Montmartre có lẽ là mộ của Dalida, người đem lại tình yêu tiếng Pháp cho tôi (mặc dù bà là một người gốc Ý sinh ở Ai Cập, hehe):

Tôi yêu tiếng Pháp từ những câu "...encore des mots, toujours des mots, les mêmes mots..." của bà, nói tiếng Pháp cũng cố bẻ sao cho giống bà, thế mới chết dở vì accent của Dalida là theo kiểu Ý, cực hay nhưng ... không chuẩn, mãi sau mới sửa được. Mộ bà này nằm ở góc khá khuất nẻo tận cùng phía trong của nghĩa trang, nhưng lại phô một cách lạ thường so với phong các làm mộ kiểu Pháp, được cái mộ nhiều hoa, của hiếm trong thời điểm này ở Pháp.

Về mức độ nổi tiếng thì ở Montmartre phải nhắc tới mộ của Alexandre Dumas con, tác giả của Trà hoa nữ (La Dame aux camélias). Thành thật ra mà nói thì tôi chưa đọc truyện này (các tác phẩm cổ điển tôi ít đọc, mà nói chung là lười đọc tiểu thuyết), nhưng "nghe nói" là nó nổi tiếng, vả lại chỉ riêng cái họ Dumas cũng đã quá oanh liệt rồi. Mộ ông ý đây:

Điểm đặc biệt là nguyên mẫu cho nhân vật chính của Trà hoa nữ, bà Alphonsine Plessis cũng được chôn ở Montmartre. Bà này cũng là người tình của ông Dumas con, đáng tiếc là hai người lại không được chôn ở cạnh nhau như trường hợp của Balzac và bà Ewelina Hanska ở Lachaise. Mộ của bà Plessis đây, cũng ở một góc hẹp và khuất nẻo giống như mọi ngôi mộ khác ở Montmartre:

Trong số các nhà văn Pháp nổi tiếng yên nghỉ ở Montmartre còn phải kể tới Stendhal. Tên ông này chắc lạ lẫm với nhiều bạn, nhưng nếu phiên âm ra tiếng Việt - Xtăng-đan thì chắc nhiều người đã nhận ra ông này là tác giả của Đỏ và Đen (Le Rouge et Le Noir) nổi tiếng. Ông ý đây, một ngôi mộ bình thường, trang trí xấu, ngoại trừ tấm khắc nổi khuôn mặt nhà văn. Mà thực ra thì hầu như mộ nhà văn nào ở Montmartre (và kể cả Lachaise) cũng xấu, những ngôi mộ đẹp nhất lại là của những người ít tên tuổi, có lẽ mỗi nhà văn đã có một tấm bia bằng tác phẩm rồi, họ cũng chẳng thiết phải làm một ngôi mộ quá hoành tráng làm gì.

Emile Zola, một nhà văn lớn khác của Pháp cũng được chôn ở đây. Tuy nhiên hài cốt ông này đã được chuyển vào điện Panthéon, trước bà Marie Curie thì chắc Zola là người - không phải Pháp đầu tiên được chôn cất tại Panthéon, bố của ông là một người Ý "xịn".

Nói tới nước ngoài mới nhớ ở Montmartre còn có mộ của một trong những nhà thơ Đức vĩ đại nhất, Heinrich Heine. Tầm cỡ ông này chắc chỉ xếp sau Goethe và Schiller, không hiểu tại sao chính phủ Đức lại không đề nghị di dời mộ nhà thơ về tổ quốc, vì dù sao ông này cũng là niềm tự hào của nước Đức, vả lại quan hệ Đức - Pháp cũng nhiều rắc rối về chuyện đất đai, riêng vùng Alsace trong thế kỉ 19 và 20 chắc đã phải lần sang tay hết Đức lại đến Pháp.

Tình hình là sau khi đi về mới biết mình đã bỏ lỡ mộ của Ampère, tội lỗi không thể tha thứ cho dân học Lý, hic! Ngôi mộ nhà vật lý duy nhất tôi tìm được ở Montmartre là mộ của Léon Foucault, bạn nào học Lý chắc sẽ biết đến con lắc Phu-cô, dòng điện Phu-cô, thì chính là ông này đây:

Đến Montmartre là lại thêm một lần bất bình về cái sự lãng quên của công chúng đối với lịch sử. Ai học Triết, biết đến chủ nghĩa xã hội không tưởng với cái gọi là Utopia thì đều phải biết đến Charles Fourier, cha đẻ của chủ nghĩa xã hội không tưởng (Utopian socialism), thế mà mộ ông ý bây giờ thành thế này đây!

Nghệ sĩ lớn duy nhất có mộ ở Montmartre là Edgar Degas, ông này có série tranh về các vũ công rất nổi tiếng, bạn nào đã từng vào Orsay xem tranh thì chắc sẽ để ý đến các tác phẩm của họa sĩ này. Tôi thì hứng thú hơn với mộ của Jean Lannes, thống chế của Napoléon, bạn thân thiết của vị hoàng đế. Ông này hình như đã được chuyển vào Les Invalides bên cạnh Napoléon nhưng mộ của ông thì vẫn còn ở Montmartre, lấy nó làm cái kết cho entry vậy.