Nhật kí xa xứ - Part 25 - Đêm bảo tàng (3)

Phải nói rằng tôi sắp kế hoạch đi thăm bảo tà ng hơi « li�u » vì chỉ trong một ngà y tôi dự định đi thăm 4 bảo tà ng + 1 nghĩa trang, đồng nghĩa với việc đi liên tục không dừng chân, những phút ngồi nghỉ duy nhất là khi ngồi dưới tà u điện ngầm đi từ bảo tà ng nà y tới bảo tà ng khác. Rất may là ni�m vui được đến thăm những bảo tà ng mơ ước (và không mất ti�n và o cửa) đã giúp tôi trụ được đến 19h để và o chạm tay và o ngôi mộ tôi muốn đến thăm nhất trên đất Pháp nà y, ngôi mộ của ngư�i con ưu tú nhất nước Pháp, ngư�i mang lại cả vinh quang và tủi nhục cho đất nước mình – Napoléon Bonaparte. Dù vẫn còn nhi�u tranh cãi v� so sánh công-tội của Napoléon đối với nước Pháp nhưng có lẽ ông vẫn là nhân vật quan tr�ng (và được kính tr�ng) nhất trong lịch sử đất nước hình lục lăng. �ể xứng đáng với tầm vóc khổng lồ của vị hoà ng đế nh� bé, ngư�i Pháp dà nh cho ông ngôi mộ đẹp nhất, trang tr�ng nhất ở chính giữa thủ đô Paris, đó là dưới mái vòm Les Invalides mạ và ng chói l�i, một trong số ít điểm cao của trung tâm thủ đô.

Quách bằng đá hoa cương của Napoléon

Trần mái vòm Les Invalides – Quách của Napoléon nhìn từ bên cạnh

Quan tà i của Napoléon được đặt trong quách bằng đá hoa cương mà u huyết dụ nằm thẳng phía dưới mái vòm Les Invalides. Xung quanh mộ của vị hoà ng đế còn có 6 cái quách khác của hai ngư�i mang h� Bonaparte – Jérôme và Joseph Bonaparte, cùng 4 vị thống chế lừng danh của nước Pháp là Vauban, Turenne, Lyautey và Foch (hai ngư�i sau thuộc hà ng thống chế đ�i cuối cùng của nước Pháp được phong sau chiến thắng của nước Pháp tại Thế chiến thứ nhất). Thật tiếc là ngư�i ta không thể đưa mộ của cả 12 vị thống chế thân tín của Napoléon v� nơi đây (để tạo thà nh một quần thể như Tư�ng điện Kremlin), những con ngư�i lừng danh từng sát cánh bên Napoléon ở Austerlitz, ở Ulm, như Ney, như Davout vẫn phải nằm im lìm ở nghĩa trang Père-Lachaise, nằm khá xa Les Invalides, một Napoléon nổi tiếng khác, ngư�i cháu « tội đồ nước Pháp » của vị hoà ng đế - Napoléon III, thậm chí còn phải nằm lại ở nước Anh, và ngư�i Pháp thì vẫn tiếp tục tranh cãi xem có nên đưa hà i cốt vị tổng thống – hoà ng đế cuối cùng của đất nước hồi hương không.

Khu Les Invalides vốn là một bệnh viện cũ của quân đội Pháp. Phần mái vòm vốn là nhà th� nay được dà nh là m nơi an nghỉ cho Napoléon, 3 dãy nhà cực lớn còn lại của Les Invalides được chuyển thà nh nơi trưng bà y của Bảo tà ng quân đội Pháp (Musée de l’armée) và Bảo tà ng Bản đồ và Mô hình quân sự (Musée des Plans-reliefs). Tuy cùng nằm một chỗ nhưng tôi « bể » kế hoạch đi Bảo tà ng mô hình vì hà ng ngư�i xếp hà ng và o đây quá dà i, mà tôi cũng không hiểu xếp hà ng dà i thế để là m gì vì rõ rà ng là ch� được và o thăm cái bảo tà ng nà y xong thì cũng hết buổi tối.

Miễn phí không có nghĩa là « chất lượng phục vụ tồi ». Trái lại trong « �êm bảo tà ng » ngư�i ta còn tổ chức rất nhi�u hoạt động kèm theo, ví dụ ở bảo tà ng quân đội là những diễn viên ăn vận theo kiểu Ba chà ng lính ngự lâm (và h� cũng g�i nhau là D’Artagnan, Porthos, Athos, Aramis thật !) và biểu diễn những mà n múa kiếm đánh nhau như thật.

Bảo tà ng quân đội Pháp có hai phần chính là vũ khí – khí tà i th�i cổ và lịch sử quân sự th�i cận – hiện đại. Phần lịch sử quân sự th�i cận – hiện đại chủ yếu đ� cập đến quân đội Pháp từ cuối thế kỉ 19 – trùng với giai đoạn đánh chiếm thuộc địa (trong đó có Việt Nam) và hai thế chiến. Tôi rất xúc động và hơi có chút ngạc nhiên khi thấy ngư�i Pháp trưng bà y ở một góc khuất của bảo tà ng những « chiến tích » của h� trên chiến trư�ng Việt Nam, đó là một lá c� của quân C� đen, một bộ quan phục của quan tri�u Nguyễn, một chiếc chuông đồng lấy từ ngôi chùa ở Tuyên Quang, và đặc biệt là bộ tri�u phục của Nguyễn Tri Phương mà ngư�i Pháp đã cướp lấy sau khi h� tiến và o thà nh Hà Nội. Khá nhi�u ngư�i tò mò khi thấy tôi đứng tần ngần trước bộ quần áo lẽ ra phải được trưng bà y ở Bảo tà ng Lịch sử Việt Nam nà y, một bà ngư�i Pháp sau khi nghe tôi kể v� sự tích chủ nhân bộ quần áo cũng nói rất chân thà nh : « �áng ra bộ quần áo nà y phải ở đất nước b�n mà y ».

Bộ tri�u phục của Nguyễn Tri Phương – Quan phục của một vị quan tri�u Nguyễn – Chuông do ngư�i Pháp cướp ở Tuyên Quang đem v� nước

Phần còn lại của cánh lịch sá»­ quân sá»± cận – hiện đại không khiến tôi hứng thú, theo tôi là nó còn không đặc sắc bằng bảo tà ng quân sá»± Le MÃ
©morial ở Caen, có lẽ má»™t phần vì những trang đẹp nhất của Thế chiến thứ nhất được dà nh cho ngÆ°á»�i Anh, còn Thế chiến thứ hai vá»›i ngÆ°á»�i Pháp thì chỉ là má»™t vết nhÆ¡ không bao giá»� có thể rá»­a được. Chẳng thế mà phần Thế chiến thứ hai của bảo tà ng cá»±c kì nhà m chán vì chỉ Ä‘á»� cập quanh Ä‘i quẩn lại những sá»± kiện của Chính phủ tá»± do Pháp (hay chính phủ De Gaulle) vốn cÅ©ng chẳng có nhiá»�u trận đánh hay chiến dịch đáng để tá»± hà o.

Mô hình « No Man’s Land » th�i Thế chiến thứ nhất – Vũ khí th�i Thế chiến thứ nhất – Lịch sử Thế chiến thứ hai

Thật may cho ngư�i xem là để bù đắp và o sự nghèo nà n của phần cận-hiện đại, phần vũ khí-khí tà i th�i cổ-trung đại của bảo tà ng lại cực kì đầy đủ, phong phú v� chủng loại và số lượng thì nhi�u tới mức h� phải trưng bà y luôn hiện vật … trong kho vì không đủ chỗ triển lãm. Ở đây ngư�i ta có thể tận mắt nhìn thấy những bộ áo giáp của các hiệp sĩ Thập tự chinh th�i đầu thiên niên kỉ thứ nhất, vô số kiếm, n�, súng ống th�i trung đại và đương nhiên là cả những bộ giáp cầu kì, mạ sáng chóe của các vị vua Pháp. �ứng giữa đống hiện vật ngồn ngộn, tôi như lạc và o một thế giới khác, thế giới của các bộ phim lịch sử trong đó các hiệp sĩ mặc những bộ giáp kín tận mặt, cầm gươm dà i, cưỡi ngựa b�c giáp để vượt qua những cơn mưa đạn đại bác và cung tên của đối phương. Thật kì lạ là những sản phẩm đại diện cho chết chóc nà y lại được trang trí đặc biệt tỉ mỉ bằng những hình hoa lá (đi�u mà tôi chưa từng thấy trong phim ảnh), thậm chí tay cầm những khẩu đại bác lại được đúc thà nh hình những cặp tình nhân hôn nhau. Với kho hiện vật đồ sộ thế nà y, chẳng trách nà o các bộ phim lịch sử Pháp lại chi tiết, cầu kì và chân thực đến thế.

Hai hiệp sĩ cưỡi ngựa ở cổng ra và o gian cổ-trung đại – Một khẩu thần công với đạn khổng lồ - Bộ hiện vật đầy đủ của một chiến binh cùng ngựa mang giáp

Số lượng giáp của bà o tà ng nhi�u tới mức chúng được trưng bà y luôn trong kho với cửa kính trong suốt vì nếu từng bộ được đặt và o tủ kính riêng thì có lẽ phải 3 cái Les Invalides mới chứa hết được số hiện vật nà y

Không chỉ trưng bà y các vũ khí- khí tà i của châu Âu, bảo tà ng còn có hai bộ sưu tập, tuy không lớn nhưng ở đi�u kiện bảo tồn cực tốt, các bộ áo giáp và vũ khí của nhà Thanh và shogun Nhật Bản. Tôi chỉ có thể đưa ra một nhận xét, đó là : « Như trong phim ! », và thực tế thì trông chúng còn tinh xảo và đẹp hơn nhi�u ở trong các bộ phim lịch sử Trung Quốc và Nhật Bản. Nếu phải so sánh thì tôi thấy các bộ giáp và gươm giáo của phương �ông còn đẹp và cầu kì hơn nhi�u lần so với những bộ giáp nặng n� và kém sức cơ động của phương Tây, đúng là trong lịch sử, kẻ « đi trước » đôi khi vẫn phải chịu phận ngư�i « v� sau ».

Một bộ áo giáp của tướng th�i nhà Thanh – Giáp của ngư�i và ngựa của một tướng lĩnh Nhật th�i shogun – Bộ giáp điển hình của một tướng lĩnh shogun, cái nà y nhỡ tay chụp flash, đến gi� vẫn còn thấy áy náy

Bộ mặt ngán ngẩm của tôi khi nhìn thấy hà ng ngư�i xếp hà ng trước Bảo tà ng mô hình.

Chuyến thăm Les Invalides của tôi kết thÃ
ºc trÆ°á»›c dá»± kiến vì hà ng ngÆ°á»�i xếp hà ng trÆ°á»›c Bảo tà ng mô hình quá dà i. Thá»±c ra ngay bên cạnh Les Invalides là Bảo tà ng Rodin – má»™t bảo tà ng dà nh riêng cho nhà điêu khắc lừng danh nhất nÆ°á»›c Pháp Auguste Rodin, tuy nhiên tôi Ä‘Ã nh lòng bá»� qua địa chỉ nà y để đến thăm má»™t bảo tà ng được xếp hà ng đầu trong thứ tá»± Æ°u tiên của tôi, đó là bảo tà ng Guimet – nÆ¡i trÆ°ng bà y các tác phẩm nghệ thuật của châu Ã� cổ đại.