Làm tí thời sự (tiếp)

Ảnh : Tập thể học sinh chuyên Toán cấp II Chu Văn An niên khóa 1996 - 1999.

Nguồn : Dân trí.

Hiểu đúng về “trường chuyên”

Học sinh khối THPT chuyên ĐHQG Hà Nội. (Dân trí) - “Què cụt”, “gà nòi” về kiến thức, kỹ năng là những cụm từ thường “được” đi kèm với các khái niệm như trường năng khiếu, trường chất lượng cao, nhân tài hay còn có tên gọi chung là trường THPT chuyên. Tuy nhiên, trường THPT chuyên thực sự là trường thế nào thì trong 42 năm qua chưa hề được ngành giáo dục lý giải một cách cụ thể và xác đáng nhất. Trong hai ngày 14 và 15/9, Hội nghị toàn quốc các trường THPT chuyên đã lần đầu tiên diễn ra tại Hải Phòng để bàn về các giải pháp trả lại cái tên đúng nghĩa nhất cho hệ thống trường chuyên. Mô hình trường chuyên được ra đời vào năm 1965 và đến năm học 2006 - 2007 đã có 47.500 học sinh chuyên học tại 74 trường, khối THPT chuyên trực thuộc 7 ĐH và 63 tỉnh, thành phố. 4 tồn tại bi - hài trong hệ thống trường chuyên - Học sinh chuyên nhưng không học theo... sách chuyên. Chương trình và sách giáo khoa của học sinh trường chuyên đều phải do nhà trường và giáo viên tự “mò” và giảng dạy trong...mông lung. Không hề có một chương trình chuẩn nào cho học sinh trường chuyên. Đã thế, mặc dù đã có hệ thống trường THPT chuyên gần nửa thế kỷ nhưng không hề có trường đào tạo giáo viên dạy chuyên! - Què cụt về kiến thức, yếu đuối về thể xác: Học sinh chuyên bị “què cụt” về kiến thức, kỹ năng chỉ vì bỏ hết các môn học khác để tập trung vào môn chuyên, môn thi vào ĐH! Về điểm này, Báo cáo tổng kết của Bộ GD-ĐT đã chỉ rõ: “Học sinh các trường THPT chuyên rất yếu về tiếng Anh, sức khỏe, chưa thật tự tin, khả năng hòa đồng trong giao lưu với bạn bè quốc tế, trong môi trường đa ngôn ngữ còn hạn chế”. - Chuyên mà không phải là... chuyên: Trong hàng chục năm qua, nhiều phụ huynh và ngay cả học sinh muốn tìm đến trường chuyên chỉ để được học tập tại môi trường học tập sạch và tốt, học để thi đỗ ĐH chứ không phải để phát triển... năng khiếu. Hiện nay, mỗi lớp chuyên có từ 30 - 40 em, nhưng số học sinh thực sự có năng khiếu là rất ít! Chúng ta đang nhầm lẫn giữa học sinh học chăm và học sinh giỏi. Bộ GD-ĐT cũng thừa nhận: “Có những học sinh không có năng khiếu thực sự; chỉ cần cù, chịu khó, chăm học được tuyển vào trường THPT chuyên”. - Mù mờ mục tiêu đào tạo: Theo con số của Viện Chiến lược và chương trình giáo dục (Bộ GD-ĐT): Có hàng trăm ngàn lượt học sinh chuyên được đào tạo trong hàng chục năm qua, nhưng chỉ có 423 học sinh đoạt giải Olympic, số học sinh chuyên còn lại không rõ hiệu quả đào tạo ra sao! Mục tiêu giáo dục của trường THPT chuyên còn được hiểu chưa thống nhất, chưa rõ là tất cả những gì mà Bộ GD-ĐT có thể kết luận lại được sau 42 năm ra đời và phát triển hệ thống trường chuyên. Nỗ lực khôi phục “gốc” Đối mặt với 4 tồn tại bi-hài kể trên trong hệ thống trường THPT chuyên, giải pháp hàng đầu của Bộ GD-ĐT hiện nay để “cứu” hệ thống trường THPT chuyên là phải khẳng định được “gốc” của trường chuyên chính là khuyến khích các học sinh có năng khiếu đặc biệt và say mê học tập. Trường THPT chuyên phải là nơi tạo điều kiện tốt nhất để học sinh tài năng vươn lên, phát huy hết năng lực trong làm việc sau này. Xây dựng và phát triển các trường THPT chuyên thành hệ thống chủ lực phát hiện những học sinh có tư chất thông minh, khá giỏi nhiều môn học, bồi dưỡng các em trở thành những học sinh có tình yêu đất nước, có ý thức tự học, có nền tảng kiến thức vững vàng, có phương pháp tự học, tự nghiên cứu, có sức khoẻ tốt để tiếp tục đào tạo thành nhân tài đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Để thực hiện tinh thần mới này, ngay trong thời gian tới Bộ GD -ĐT sẽ thành lập Ban chỉ đạo “chương trình quốc gia bồi dưỡng nhân tài” giai đọan 2008-2020 do Phó Thủ tướng, Bộ trưởng làm trưởng ban; một Thứ trưởng Bộ GD-ĐT là Phó trưởng ban thường trực. Cục Đào tạo phát triển tài năng cũng sẽ ra đời để dành riêng cho hệ thống trường THPT chuyên. Mai Minh

Hóa ra thế này người ta gọi là "hiểu đúng"! Xem lại 4 cái "bi - hài" xem sao:

- Tồn tại 1 : Quá đúng rồi, chẳng có gì phàn nàn. Chỉ hơi thắc mắc là không biết trên thế giới có cái thể loại "trường đào tạo giáo viên dạy chuyên" không?

- Tồn tại 2 : Nghe mà đau cả lòng. Một thực trạng chung của cả nền giáo dục, bây giờ bị đổ vào đầu một mình con em học chuyên? Thử hỏi cả Việt Nam có cái trường nào đào tạo môn thể dục hoặc ngoại ngữ (không cho học sinh chuyên ngữ) một cách bài bản? Có trường nào không đào tạo để học sinh đi thi Đại học? Hóa ra vẫn có những trường đào tạo "toàn diện", học sinh giỏi từ Toán Lý Hóa đến Văn Sử Địa? À vầng có, trường truẩn Kuốc da Chu Văn An chứ đâu! Gì chứ đã vào CVA là học sinh được chuyên hết, chuyên Giáo dục công dân, chuyên Kĩ thuật công nghiệp và nông nghiệp (bây giờ đổi thành môn Công nghệ thì phải), chuyên Lịch sử trường CVA, chuyên kỷ luật và đạo đức (cứ làm ngược lại tất cả những gì Mr. Big làm lúc say là ổn), ôi CVA muôn năm !

- Tồn tại 3 : À vâng, hóa ra học sinh có năng khiếu nhiều thế cơ đấy ?! Cần cù, chịu khó khổ luyện không được coi là một "năng khiếu", bây giờ mới biết! Mà thực ra các bác nghĩ thế cũng phải, tội gì phải phát triển năng khiếu, khi mà lên đến Đại học, rồi cái năng khiếu đấy hầu hết cũng sẽ được cho về mo!

- Tồn tại 4 : "Không rõ hiệu quả đào tạo ra sao" - trong khi tỉ lệ đỗ ĐH của trường chuyên vẫn là cao nhất (xem thêm), khi mà vô số sinh viên xuất sắc là dân chuyên (trường "thường" cũng rất nhiều, nhưng đang nói chuyện trường "chuyên") ?! Cấp II và cấp III dù sao cũng chỉ là bước đầu chuẩn bị cho học sinh bước vào ngưỡng cửa Đại học, khi mà chất lượng giáo dục Đại học VN còn quá tồi tệ, làm thui chột khả năng của sinh viên thì đừng có đổ tại cho các trường chuyên - vốn có chất lượng đào tạo chả kém gì các nước trong khu vực (không nói là hơn - cứ xem thành tích thi Qtế của VN với mấy ông láng giềng thì biết).

Túm lại, kể ra đào tạo chuyên thì cũng có nhiều bất cập thật! Nhưng không phải mấy cái bất cập dở hơi mà người ta đã phải lôi hết các hiệu trưởng và phụ trách trường chuyên về Hải Phòng để "rút ra". Dù sao sau 8 năm học chuyên (lởm thôi, nhưng cũng gọi là chuyên), cũng đủ để thấy môi trường của các lớp chuyên là quá tốt để cho bọn học tử tế có điều kiện học tử tế, bọn học hơi giỏi có những đứa học giỏi hơn bên cạnh để mà cố gắng, bọn học bình thường thì có môi trường cạnh tranh để mà tu luyện ý chí và phương pháp học tập. Chẳng ít thì nhiều các giáo viên dạy môn chuyên cũng truyền được cho lũ học sinh tình yêu với cái môn các thầy các cô dạy (giá mà giảng viên Đại học nào cũng được như thế...) - lại nhớ ngày yêu quý môn Số học của thầy Tín đến mức đi mua quyển sách của bác Hoàng Tụy về đọc như đọc truyện.

Một hôm ngồi phòng thí nghiệm, ông cùng phòng đang ngồi giải thích về Vật lý hiện đại cho hai thằng cu cấp III. Lão nói hay như kể chuyện, những vấn đề phức tạp và xa vời của Vật lý được lão giải thích cho hai đứa kia sáng sủa và mạch lạc, lúc đấy mình chỉ có ý nghĩ duy nhất - "Sau buổi này, hai thằng này không yêu Vật lý mới là lạ!". Một hôm khác ngồi xem phim, phim Nhật, tựa là "The Professor and his beloved equation", nội dung đơn giản chỉ là làm thế nào một ông giáo sư Toán lú lẫn lại làm một cô giúp việc trình độ chỉ cộng trừ nhân chia trở thành một người yêu Toán học. Chợt nhớ ra mình cũng "đã từng" yêu thích môn Toán (dù vẫn lười học và học dốt). Giờ may mà vẫn còn nhem nhúm tí tình yêu Vật lý, không chắc đi quét rác rồi! Sau này có làm thầy giáo, bét ra cũng phải làm đc một phần như thầy Tín - truyền tình yêu môn học cho lũ học trò!